549 



Bij de ontleding der plantaardige en dierlijke resten ontstaan on- 

 der andere veel mono-, di- en triphosphaten van kalium en natrium. 



Monophosphaten zijn zeer goed, diphosphaten weinig, en triphos- 

 phaten zeer slecht oplosbaar. 



Door koolzuurhoudend water gaat uit de moeilijk oplosbare ver- 

 bindingen het P 2 5 langzaam in oplossing als het tweewaardige 

 HP0 4 -ion. Daar bij een krachtige bacterieele werking in den grond 

 zeer veel C0 2 ontstaat, vindt de ontsluiting onder die omstandig- 

 heden sterker plaats. Zoo vond Stoklasa t) dat 1 gram bacteriën- 

 massa op een drogen voedingsbodem in 24 uur bij 25° C. gemiddeld 

 de volgende hoeveelheden C0 2 produceerde. Bij anaërobe bacteriën, 

 dus bacteriën, welke zonder zuurstof' zich het best ontwikkelen, o.a. 

 bij de boterzuur-bacterie Clostrydium butyricum: 0,511 G. C0. 2 , bij 

 Bacterium Hartlebii 0,27 G. C0 2 . Bij aërobe bacteriën, o.a. Azoto- 

 bacter chroöcoccum ontstond in die 24 uur zelfs gemiddeld 1,2729 G. 

 C0 2 , bij Bacil lus mycoïdes 0,213 G. C0 2 . Ook schimmels, als Asper- 

 gillus niger, gaven vrij veel C0 2 , n.1. 0,18 G., en Penicillium glaucum 

 0,13 G. C0 2 . Stoklasa zegt, blz. 141, dat 1 K.G. grond in Europa 

 in één jaar minstens met 1,5 L. C0 2 in aanraking komt. Daar in 

 stalmest zoo'n sterke bacteriën- en schimmelvegetatie optreedt, ont- 

 staat daardoor in den grond ongeveer ll/ 2 a 2 maal zooveel C0 2 als 

 zonder stalmest. 



Ook Hazelhoff schrijft het ontsluiten van onoplosbare phospha- 

 ten voornamelijk toe aan het C0 2 . Hij '•*) vond, door van 6 — 8 weken 

 5 gram fijngewreven gesteente in Wagner's roteerapparaat eiken 

 dag 1 uur te schudden met 1000 c.M 3 . water, waarin 8,9 G. C0 2 op- 

 gelost was, dat de volgende hoeveelheden in oplossing waren gegaan. 



Er gaan dus vrij aanzienlijke percentages in oplossing. Verder 

 bleek in deze proeven, dat ook de plant de grootste hoeveelheid tot 

 zich neemt van het gesteente, waaruit door het koolzuurhoudende 



1) J. Stoklasa. Biochemischer Kreislauf des Plmsphat-Ions im Boden (1011), blz. [39. 



2) Hazelhoff. Cntersuchungen über die Zersetzung bodenbildender Gesteine. Landw. Versuchsstat. 

 70, 1909, blz. 83. 



