554 



dienste. Na weglating der proeven, waarbij liet optreden van onre- 

 gelmatigheden of storingen vermeld staat, bleven er 268 proeven, 

 sedert 1904 genomen, over. Bij 185 dezer [troeven wordt de phos- 

 phorznuranalyse van den grond vermeld, zoodat wij bij de bespre- 

 king dier proeven kunnen onderzoeken, of er van een phosphaat- 

 grens te spreken valt. 



Hoofdstuk II. 



De werking van super- en dubbelsuperphosphaat. 



Vóór 1900 gebruikte men voornamelijk superphosphaat. Dit wordt 

 bereid [ ) door ruwphosphaten met zwavelzuur te behandelen. Daar- 

 door wordt het tricalciumphosphaat van het ruwphosphaat overge- 

 voerd in het oplosbare monocalciumphosphaat en gips, hetgeen te 

 zamen superphosphaat heet. 

 Ca 3 (P0 4 ) 2 + 2 H 2 S0 4 (+ 6H 2 O) = Ca H 4 (P0 4 ) 2 + 2 Ca S0 4 (+ H 2 0). 



Bij te weinig zuurgebruik ontstaat ook dicalciumphosphaat, dat 

 minder in water oplosbaar is. Wanneer de ruwphosphaten meer 

 dan 3% ijzeroxyd en aluminiumsilicaat bevatten, wordt een deel 

 van het superphosphaat onoplosbaar. 



Superphosphaat bevat 16— 20% in water oplosbaar phcsphorzuur. 



Tegenwoordig wordt op Java bijna uitsluitend dubbelsuperphos- 

 phaat, D.S., gebruikt. Deze stof is door het hooge gehalte aan P 2 5 

 voor de tropen een zeer geschikte meststof, omdat de vervoerprijs 

 relatief laag is. Enkele fabrieken maken geregeld dubbelsuperphos- 

 phaat. 



Dit wordt bereid [ ) door ijzerhoudende phosphaten met 10 — 16% 

 H 2 S0 4 te behandelen; daardoor gaat alleen phosphorzuur in oplos- 

 sing. Door filterpersen wordt dit phosphorzuur van het praecipitaat 

 gescheiden. De phosphorzuuroplossing wordt tot 50 % ingedampt. 

 Vroeger liet men deze phosphorzuuroplossing door turfstrooisel, zaag- 

 sel of diatomeeënaarde absorbeeren. Tegenwoordig ontsluit men er 

 hoog-procentige kalkpbosphaten (guanos, beendermeel enz.) mee, en 

 krijgt daardoor monocalciumphosphaat. 



Dubbelsuperphosphaat bevat omstreeks 40 % in water oplosbaar 

 en tot 3% in water onoplosbaar phosphorzuur. In den regel zit- 

 ten er eenige procenten vrij phosphorzuur in. 



Wanneer het dubbelsuperphosphaat aan den grond is toegediend, 



1) Zie o.a. H. Ost. Lehrbuch der Chemischen Technologie 1914, blz. 170. 



