kan men na eenige weken geen in water oplosbaar phosphorzuur 

 meer aantoonen. liet monocalciumphosphaat wordt door kalkcarbo- 

 naat, magnesiumcarbonaat en ijzeroxyd vastgelegd, en blijft dus niet 

 langer in water oplosbaar. Toch is het toedienen van dubbelsuper- 

 phosphaat beter dan van het in water onoplosbare dicalciumphos- 

 phaat, daar bij toediening van dubbelsuper phosphaat het onoplosbare 

 dicalciumphosphaat zeer fijn verdeeld in den bodem zal ontstaan, 

 en het daardoor vermoedelijk beter door de wortels is aan te tasten. 

 Ook bacteriën vinden dus gemakkelijk het benoodigde phosphorzuur 

 en deze zullen zich krachtig kunnen ontwikkelen, waardoor de moei- 

 lijk oplosbare phosphaten van den bodem weer beter- ontsloten 

 worden. 



Op deze wijze heeft het dubbelsuperphosphaat dus vermoedelijk 

 ook een indirecte werking. 



Als vrij sterk zure meststof kan dubbelsuperphosphaat, wanneer 

 het al te dicht bij de jonge planten wordt gebracht, nadeelig zijn. 

 Vandaar dat men het ter weerszijden van de aslijn der plantgeul 

 onderbrengt. 



Dubbelsuperphosphaat heeft vermoedelijk weinig invloed op de 

 grondcolloïden. Het tweewaardige calciumion wordt door het twee- 

 waardige phosphorzuurion tegengewerkt. Wanneer het phosphor- 

 zuur wordt opgenomen, blijft het calcium in den grond, en deze cal- 

 ciumionen doen de sols uitvlokken, zoodat D. S. ten slotte gunstig 

 op de structuur werkt. 



De hoeveelheid D. S., welke op Java gebruikt wordt, neemt wel 

 toe, maar is toch nog steeds zeer gering. Terwijl de hoeveelheid 

 D. S., welke in 1910 werd ingevoerd, op ongeveer 700 ton, d.i. ruim 

 11000 pikol wordt getaxeerd, bedroeg de invoer in 1913 ruim 1400 

 ton, d.i. ruim '22000 pikol. 



De hoeveelheid is dus verdubbeld. In Holland werd *) in 1912 

 ongeveer 120000 ton superphosphaat naast 240000 ton thomasslak - 

 kenmeel verbruikt. 



Hoofdstuk III. 



Bespreking en indeeling der proeven in 4 groepen. 



De superphosphaatproeven zal ik als volgt bespreken: 

 proeven, welke onder leiding van het Proefstation zijn genomen, 

 proeven, welke op H. V. A.-fabrieken zijn genomen. 



1) Zie Bulletin Mensuel de 1'Iastitut International d'Agriculture. Année VI, 1915, blz. 373. 



