648 



In 57 proeven was geen analyse van den grond bekend. Van deze 

 proeven gaven ongeveer 17 een betrouwbare werking en 29 geen 

 werking, zoodat deze proeven ook een duidelijke tweetoppige curve 

 geven, met een top op en op 3 m.. Gemiddeld is de meerproductie 

 hier voor riet 3,45%, voor suiker 3,8%- Deze 57 proeven zijn naar 

 den grond te splitsen in proeven op zwaarderen grond en proeven 

 op lichteren grond. Terwijl de proeven op lichtere gronden geen 

 werking vertoonen, geven de proeven op zwaardere gronden dui- 

 delijk dubbelsuperphosphaatwerking. De 31 proeven, op lichteren 

 grond genomen, geven een curve met den top op m., de 26 proe- 

 ven op zwaarderen grond een curve met een duidelijken top op 3 

 m.. Deze zwaardere gronden op de s.f. Kanigoro en Wonosarie zijn 

 dus duidelijk phosphaatarm. Bij de proeven op lichteren grond is 

 de meerproductie gemiddeld voor riet 0,54%, voor suiker 0,97%, bij 

 die op zwaarderen grond voor riet 6,1)2%), voor suiker 7,18%. 



Bij de dubbelsuperphosphaatproeven, die op phosphaatrijken 

 grond werden genomen, was geen werking van de phosphaatmest- 

 stof te constateeren. In de 26 proeven van de s.f. Mcdarie. welke 

 onderneming' toch op phosphaatrijk materiaal van den Merapi ligt, 

 was dikwijls wel een werking van superphosphaat waar te nemen. 

 Vooral in de laagproduceerende tuinen en in de tuinen, vóór Juli 

 geplant, trad deze werking op. Het waren speciaal de schrale, ma- 

 gere zandgronden met padasonderlaag, welke op phosphaatbemesting 

 reageerden. Ook was deze werking in opvolgende jaren niet even 

 sterk. In 1911 was zij o.a. gering, in 1012 zeer krachtig. Dit geldt 

 ook voor de proeven met dubbelsuperphosphaat, welke op de s.f. 

 Kanigoro werden genomen op de gronden, die op de phosphaat- 

 grens staan of waarvan geen analyse bekend is. 



Het verschil in werking van het dubbelsuperphosphaat in op- 

 volgende jaren, ook in een en denzelfden tuin wijst erop, dat deze 

 werking sterk van de klimatologische factoren afhangt en niet op 

 werkelijke phosphaatarmoede berust. Terwijl er volgens analyse 

 voldoend phosphorzuur voor de planten aanwezig moest zijn, vin- 

 den de planten in deze dunne bouwkruin niet voldoend. Vermoe- 

 delijk zakken de phosphaten, die door bacteriën werking ontsloten 

 zijn, met het drainwater naar beneden, en komen, daar deze tuinen 

 oj) een hellende onderlaag rusten, later niet weer door capillaire 

 opstijging in de bouwkruin terug. 



Op de aangrenzende ondernemingen, op de s.f. Beran en op de 

 s.f. Tjebongan, werden ook aanwijzingen verkregen van de werking 



