1'26 



geogr. Ingenieur Soeters door middel van den electrischen 

 telegraafkabel was uitgevoerd, met het doel om met der tijd 

 eene lengtebepaling van Batavia te verkrijgen geheel door de 

 electrische telegraaf volbracht. 



De lengte van de Sterrewacht te Madras beoosten Greenwich 

 was toen nog wel niet met de electrische telegraaf bepaald , 

 maar er bestond toch wel vooruitzicht dat dit spoedig ge- 

 schieden zou. 



De reden, waarom ik het wensehelijk achtte, eene lengte 

 van Batavia te verkrijgen, die enkel door de electrische 

 telegraaf bepaald was, was, dat Batavia het punt is, dat ter 

 bepaling van de lengten van al de overige plaatsen in den 

 0. I. Archipel gediend heeft. Het is dus een hoofdpunt, van 

 welks lengte die der secundaire en tertiaire punten afhangen, 

 en het is dus ten allen tijde wensehelijk dat zijne lengte zoo 

 nauwkeurig bepaald is als de hulpmiddelen het toelaten. In 

 1858 had ik de lengte van Batavia bepaald , hoofdzakelijk door 

 sterrebedekkingen, (waargenomen door de H, H. de Lange, 

 Smits en mijzelf) en er voor gevonden 7" 7"^ 12^5 met eene 

 waarschijnlijke fout van + 0\o8. (Verslag van den Geografi- 

 schen Dienst van Januari 1858 tot April 1859, blz. 120.) 



Tien sterrebedekkingen, in de jaren 1859 tot '64 waarge- 

 nomen, brachten hierin geene merkbare verandering teweeg 

 (zie «Hernieuwde bepaling van de lengte van Batavia" in het 

 Natuurkundig Tijdschrift, uitgegeven door de Kon. Natuurk. 

 Vereeniging, Deel XXVII, hl. 527); latere gaven de lengte 

 hoe langer hoe grooter: ik schreef dit daaraan toe, dat 

 de maanstafels van Hansen gaandeweg de Rechte Opklim- 

 mingen der maan te groot gaven , hetgeen door de europeesche 

 en amerikaansche meridiaanwaarnemingen bevestigd werd, en 

 een opzettelijk onderzoek leerde mij op nieuw, dat de 

 vroegere waarde geene aanzienlijke verandering zou behoeven 

 te ondergaan. 



Evenwel beschouwt men de resultaten, door de verschillende 

 sterrebedekkingen verkregen , een weinig van naderbij , dan 



