150 



Voor de herleiding dezer waarnemingen moesten nog van 

 een aantal sterren de plaatsen uit de Greenwich en andere 

 sterrelijsten afgeleid worden, en daardoor was zij te tijd- 

 roovend om onmiddellijk nog te Singapore gedaan te worden ; 

 ik moest haar wel tot na mijne terugkomst te Batavia uit- 

 stellen. 



Ongelukkig is het toen gebleken dat de collimatiefout van 

 het instrument niet geheel standvastig was. Dit kan aan 

 twee oorzaken toegeschreven worden. In de eerste plaats 

 was het oculair niet geheel onafhankelijk van het dradennet 

 aan het instrument bevestigd , zoo als in de universaal-instru- 

 menten van Repsold het geval is. Daardoor loopt men gevaar, 

 hetzij door aan de oogbuis te stooten, hetzij bij het in of 

 uitschuiven van het oculair, de collimatiefout te veranderen. 

 In de tweede plaats kan het zijn, dat het gebruik van een 

 prisma de schuld draagt. Ik behoef nauwelijks te vermelden , 

 dat vóór de waarnemingen het instrument genoeg in allen deele 

 onderzocht was , zoodat bijv. van geen loszitten der oogbuis 

 of van het prisma sprake zijn kan; ware een van beiden los 

 geweest, dan waren de gevondene afwijkingen wellicht 20 of 

 50 maal grooter geweest en van het gebruik der tijdsbepa- 

 lingen geene sprake meer kunnen zijn. 



Bij verschillende gelegenheden , onder anderen op het geode- 

 tisch Congres in den Haag in 1881 , zijn de voor- en nadeelen 

 der passage-instrumenten met gebroken en met rechte kijkers 

 door verschillende sprekers besproken. Terwijl de fransche 

 en italiaansche leden van het Congres voor de passage-instru- 

 menten met rechte kijkers waren, verdedigde de heer v. d. 

 Sande Bakhuijzen en schrijver dezes die met de gebrokene 

 kijkers, aanvoerende, dat het Leidsche en het Utrechtsche 



