151 



universaal-instrument van Repsold , die met gebrokene kijkers 

 voorzien zijn, geene reden tot klagen gegeven hebben. 



De heer Yvon Villarceau merkte echter op, dat het niet 

 te ontkennen was, dat bij een rechten kijker de verandering 

 der collima tiefout alleen afhangt van eene, zoo zij al bestaat, 

 uiterst kleine verplaatsing van het dradennet , vergeleken bij 

 de geheele lengte van den kijker ; terwijl bij een gebroken 

 kijker, behalve deze zelfde oorzaak, ook nog in aanmerking 

 komt eene mogelijke verplaatsing van een der deelen van de 

 vatting van het prisma , doch die verplaatsing moet vergeleken 

 worden met de afmetingen van het prisma zelf, die zooveel 

 geringer zijn dan de lengte van den kijker. 



Tegen deze redeneering van den heer Yvon Villarceau werd 

 door schrijver dezes aangevoerd, dat dergelijke verplaatsing 

 van het prisma , zoo zij al bestaat , toch wel niet tusschen 

 eene reeks doorgangen zal geschieden, waarvan de eene helft 

 bij oculair West en de andere bij oculair Oost plaats 

 heeft , en dat het bij eene tijdsbepaling voldoende is , dat men 

 de collimatiefout gedurende eenen avond als standvastig kan 

 beschouwen. 



Het geschilpunt is van dien aard , dat het langen tijd onbe- 

 slist kan blijven. Het nadeel van de rechte kijkers is, dat bij 

 de waarneming van doorgangen door den meridiaan op verschil- 

 lende hoogten , het oculair ook op verschillende hoogten boven 

 den grond komt en de waarnemer niet altijd staande of zittende, 

 maar soms liggende moet observeeren , of wel een oculair met 

 spiegeltje moet gebruiken. Bij de gebrokene kijkers ziet hij 

 altijd horizontaal voor zich uit. 



Voor deze discussie had ik steeds de verschillen , gevonden 

 bij de te Singapore gedane waarnemingen , alleen toegeschreven 

 aan de inrichting van het oculair; het instrument, dat in Indië 

 behalve bij deze waarnemingen nooit gebruikt is geworden, is 

 door de Indische Regeering op mijn verzoek aan de Utrechtsche 

 Sterrewacht afgestaan , en ik heb hier nu door den heer Olla.\d 

 aan de oogbuis eene inrichting laten geven, overeenkomende 



