— 67 — 



schappen kon bestudeeren. Langzamerhand verdrong het 

 systeem van de levenskracht dat der prikkelbaarheid van 

 Albrecht von Hallkr. Er werd een scheiding gemaakt 

 tnsschen symptomatu morhi, d. z. die verschijnselen, welke 

 worden veroorzaakt worden door de onmiddellijke inwerking 

 der ziekmakende schadelijkheid, voor zoover deze afhankelijk 

 zijn van het spel van blinde natnurkrachten en sijmptomata 

 readionis, d. z. die verschijnselen, welke door de reactie der 

 levenskracht worden ingeleid. Tot deze laatste behoorden in 

 hoofdzaak koorts en ontsteking en de arts had geen andere 

 taak dan de kracht dezer reactie te bewaken, die naar om- 

 standigheden te prikkelen of te onderdrukken. De behan- 

 deling van de koorts was hoofdzaak. Deze laatste meening 

 heeft zich merkwaardiger wijze door alle eeuwen heen 

 gehandhaafd, zoodat zelfs nog voor twee jaren, op het 

 Geneeskundig Congres te Parijs door onzen eerst kortelings 

 overleden en diep betreurden landgenoot Professor Stokvis een 

 rede kon worden gehouden: ,,Moet men de koorts bestrijden?" 



Kenmerkend voor het geheele hiervoren bedoelde tijdvak 

 was de onderlinge onverdraagzaamheid en het hoogmoedig 

 nederzien op de meening van anderen. Als merkwaardig 

 staaltje hiervan deel ik U de volgende woorden mede, 

 gesproken door Theophrastus Bombastus Paracelsus ab 

 HoHENHEiM bij zijn professorale openingsrede te Basel: 

 „Weet o geneeskundigen, weet, dat mijn slaapmuts geleerder 

 is dan gij en mijn baard meer ervaring heeft dan uwe 

 academiën. Grieken, Latijnen, Franschen, Italianen, ik zal 

 uw koning zijn! Gij zult mij volgen, gij Avicenna, gij 

 Galenus, Rhazes, Montagnana. Gij uit Parijs, uit MontpelUer , 

 uit Keulen of uit Weenen, ik zal uw vorst zijn, gij zult 

 mijne fornuizen schoonmaken. Mijn school zal de zegepraal 

 behalen over die van Plinius en van Aristoteles.*' 



Nul n'aura de l'esprit, hors nous et nos amis! Weldadig 

 staat daar tegenover de tegenwoordige tijd, die in plaats 

 van het „kruisigt" den anders denkende, het „steenigt hem" 

 toepast ! 



