Bh OE se: 
unum foramen et aliud, donec os totum possum bene re- 
movere; remoto osse procedo ut supra, . .. Simili modo re- 
moveo partem fractam, quae subintrat partem sanam, per quam 
potest comprimi dura mater. Si vero frustulum vel petia ossis 
se teneret, et adhuc non posset de sano facile removeri, ut duram 
matrem non pungeret, vel comprimeret, a principio os laesum 
infundo oleo rosarum et supra illud os in vulnere oleum pono 
rosarum cum vitello ovi, donec os illud sit mollificatum et possit 
leviter exstirpari.“ 
Die Behandlung ist also im Prineipe bei Lanfranchi 
dieselbe, wie bei Wilhelm v. Saliceto, Interessanter sind die 
Erwägungen, welche Lanfranchi über die Behandlung der 
penetrirenden Fissuren anstellt. 
„Sed si penetrabit rimula, ibi pendet dubium. Nam qui- 
dam dicunt, impossibile esse tale vulnus curari, nisi rimulae 
trepanentur, et ossis quantitas auferatur, ut derivata supra duram 
matrem materia abstergatur, alioquin dura mater putrefit et 
corrumpitur; quare moritur aeger, qui per ossis remotionem 
poterat liberari. Ego vero, cum in trepanando videam non mo- 
dicum esse periculum et maxime cum rimula sit prope commis- 
suras, ubi trepanatio penitus est mortalis; et cum vidi plures, 
quos sine trepanatione inter manus meas deus omnipotens sua 
misericordia liberavit: nullum trepano craneum nec ferro tango, 
sed rimulam infundo oleo rosarum calido et pono supra pannos 
in melle rosato etc. ete. intinctos (dieselbe Behandlung wie oben) 
et continuo usque ad plenum generatum cranei ligamentum (Ver- 
bindungsmasse ooer Callus), quod cognoscitur, quod video corpus 
ossa conjungens, sicut si essent duo ligna cum glutine incolata, 
et tunc fila sicca pono.“ . .. Et cum mihi objieitur, quomodo 
potest sine ossis elevatione sanguis et sanies exsiccari, qui per 
rimulam supra duram matrem derivavit; respondeo, quod sicut 
materia frenesis multotiens per emplastra exterius posita re- 
solvitur, ubi non est cranei scissura, nec vulnus in capite; multo 
melius sanguis levis et resolubilis, qui per rimulam descendit, 
cum eadem rimula via sit, potest per eam melius exhalare. Nec 
est sanguis ille in durae matris substantia, sic ut in aposte- 
matibus, inviscatus; quare melius expulsioni naturae meliusque 
medicinarum obedit attractioni.* 
Muss man si:h nicht wundern, dass Lanfranchi, der 
mit den Eingriffen so bedächtig ist, nicht auch einmal ver- 
sucht hat, ob sich die Extravasate bei subcutaner Fractur 
