— 169 — [17] 
knoppen hun stuifmeel ontlast hebben (1), waaruit volgt dat 
oudere bloemen bevrucht worden met stuifmeel, dat door 
hommels en bijen uit jongere bloemen aangebracht wordt. 
Daarna werd bij Migella arvensis hetzelfde, en bij de gewone 
wolfsmelk (Euphorbia) het tegenovergesteld verschijnsel (2) 
waargenomen. 
Deze ontdekkingen zijn de grondslagen van SPRENGEL's 
bloementheorie. In zijn werk wordt de constructie van ver- 
scheidene honderden bloemensoorten besproken; voor iedere 
soort geeft hij de beschrijving der honigklieren, der honig- 
behouders, der honigdeksels, der inrichtingen waardoor de 
insecten den honig kunnen ontdekken ; de onmogelijkheid der 
spontane zelfbestuiving wordt aangetoond, en eindelijk wor- 
den, in vele gevallen, rechtstreeksche waarnemingen over 
de bevruchting van bloemen door insecten beschreven (3). Er 
wordt aangetoond dat bij sommige bloemen inrichtingen 
voorkomen, waardoor de stuifmeeloverbrengende bezoekers 
gekrenkt en dood gemarteld worden. 
« Alle bloemen, zoo schrijft hij verder, die geen eigenlijke 
kroon hebben, of die, in de plaats daarvan, niet voorzien zijn 
van een in ’t oog springenden kelk, zijn van honig verstoken, 
en worden op eene mechanische wijze bevrucht. Bij haar 
wordt het stuifmeel door den wind uit de helmknoppen op 
den stempel gebracht, ofwel de geheele plant wordt door den 
wind heen en weer geschud, waardoor het stuifmeel uit de 
helmknoppen valt en op de stempels terechtkomt (4). Zulke 
bloemen brengen steeds veel stuifmeel voort, en dit stuifmeel 
is zeer beweeglijk, terwijl het bij de honigbloemen daaren- 
tegen weinig beweeglijk is ». 
(1) De bloem is dus proterandrisch. 
(2) De bloem is hier proterogynisch. 
(3) Zie de uitvoerige recensie over Sprengel's werk, door P. Krurn, in 
het Botanisch Jaarboek, V, 1893. 
(4) Zie SacHs, loc. cit, blz, 453, 2 
