ee] EA 
zeer gering, althans in den open grond. Dit kan verklaard worden 
door de omstandigheid dat een aantal zelfbevruchte zaden te gronde 
waren gegaan, waardoor de overgebleven zelfbevruchte planten 
meer ruimte hadden om zich te ontwikkelen dan hare kruisbevruchte 
tegenstanders. 
Bij Viscaria oculata was de verhouding, wat de hoogte der planten 
betreft, als 100 : 97; — wat het getal der voortgebrachte zaad- 
doozen betreft, als 100: 77 ; — wat het gewicht der voortgebrachte 
zaden betreft stonden de kruisbevruchte bloemen tot de zelfbe- 
vruchte bloemen in de verhouding 100 : 38 en 100 : 58. 
Bij Vandellia nummularifolia was de verhouding tusschen de 
beide partijen als 100 : 99 ; in eene tweede proefneming als 100 : 94. 
Van den anderen kant brachten de kruisbevruchte planten, in de 
tweede proefneming, minder zaaddoozen en minder zaden voort dan 
de zelfbevruchte. 
Bij Pisum sativum doet zich een bijzonder geval voor. Deze plant 
is volkomen vruchtbaar wanneer zij met haar eigen stuifmeel 
bestoven wordt, maar de bloemen zijn niettemin tot kruisbestuiving 
aangepast. In onze streken (Engeland, Noord-Duitschland, België) 
worden zij echter schier nooit door insecten bezocht (*), waaruit 
volgt dat wanneer verschillende varieteiten dicht bij elkander staan, 
geen kruising plaats heeft en iedere varieteit zuiver blijft. DARWIN 
heeft bevonden dat bij deze plant, kruising tusschen planten van 
dezelfde varieteit niet de goede gevolgen heeft die men bij de meeste 
plantensoorten constateert : de zelfbevruchte planten waren hooger 
dan de kruisbevruchte, in de verhouding 115 : 100. Dit verschijnsel 
wordt verklaard door de omstandigheid, dat ieder erwten-varieteit 
zich gedurende een lange reeks van successieve generatiën door 
zelfbevruchting voortgeplant heeft, en dat de levensomstandigheden 
voor iedere generatie nagenoeg dezelfde gebleven zijn. Een geval 
van gelijken aard, doch minder sterk uitgesproken, heeft zich voor- 
gedaan bij Zpomoea (zie hooger, 6° generatie ; bijzonderheden over 
dit geval bij DARWIN, loc. cit., 1876, blz. 36 en 47) ; ook bij sommige 
exemplaren van Mimulusen van Nicotiana is de zelfvruchtbaarheid 
grooter geworden dan zij oorspronkelijk was (zie Darwin, loc, cit., 
blz. 385). 
() Daarenboven gaan de helmknoppen zeer vroeg open, en de bestuiving 
heeft reeds in den knop plaats. 
