DD 0e A 
onder de tegenovergestelde verschijnselen van vermeerdering 
en vermindering van vruchtbaarheid. E4, 
Het is een volkomen bewezen feit, dat bastaarden zonder 
uitzondering met een hunner beide stamvormen, en niet zel- 
den met een derde soort, gemakkelijker voorttelen dan met 
elkander : dit kan verklaard worden doordat het stuifmeel 
van den bastaard en waarschijnlijk ook zijn. eitjes, min of 
meer bedorven zijn, terwijl het stuifmeel en de eitjes der 
beide stamvormen en van deze of gene derde soort gezond 
zijn. Er zijn echter eenige feiten die bewijzen dat eene krui- 
sing op zich zelve strekt tot vermeerdering of herstel der 
vruchtbaarheid van bastaarden (Darwin, loc. cit. blz. 124- 
125). | 
Zoo wordt b.v. door HeRBERT vermeld, dat hij op hetzelfde tijdstip 
negen bloeiende bastaard-Hippeastrum’s van ingewikkelden oor- 
sprong en van verscheidene soorten afstammende, had, en bevond 
dat bijna iedere bloem met het stuifmeel van een anderen bastaard 
aangeraakt, overvloedig zaad voortbracht, terwijl die welke met 
haar eigen stuifmeel werden aangeraakt, òf geheel onvruchtbaar 
bleven, òf langzaam een vrucht van geringer grootte met minder 
zaden vormden (Darwin, loc. cit. blz. 133). Analoge feiten werden 
bij Gladiolus- en Cistus-bastaarden waargenomen. 
Sommige planten kunnen niet met het stuifmeel van 
dezelfde plant worden bevrucht, hoewel zij gemakkelijk met 
het stuifmeel eener andere soort of zelfs van een plant uit 
een ander geslacht zaden voortbrengen. In sommige gevallen 
werken bovendien het stuifmeel en de stempel van dezelfde 
plant wederkeerig verderfelijk op elkander in. (Een aantal 
voorbeelden, die vooral op Orchideeën betrekking hebben, 
worden door DARWIN, loc. cit. blz. 126-130, beschreven.) 
In andere gevallen zijn slechts sommige individu’s van de 
soort met zich zelf onvruchtbaar, en die individu’s zijn 
vruchtbaar in vereeniging met andere planten van dezelfde 
soort of van een andere soort. Dit is o. a. het geval met 
