— 217 — (399) 
— dd, vliezige aanhangsels der helmknoppen. — s, stempel (de stempellip is in 
dit figuur betrekkelijk te groot, en de stempelopening is niet duidelijk). 
3. Voortplantingsorganen derzelfde bloem, bij het einde van den bloei: de 
bovenste meeldraden zijn van den bloembodem losgekomen. 
4, Stamper, van ter zijde (stempellip zeer klein). 
9. Onderzijde van den stempel, sterk vergroot. 
6. Binnenzijde van een meeldraad, die met twee spleten opengaat (Maart 1894). 
Het vruchtbeginsel (fig. 82,4) draagt aan zijn top een knievormig 
gebogen stijl, die aan zijn uiteinde tot een soort van knop verdikt is. 
Deze knop is inwendig hol, en vertoont aan de onderzijde een 
wijde opening, waarvan de onderste rand voorzien is van een soort 
van lipje (zie fig. 82,4 en 5) : de opening is de stempelopening, en 
haar lipje zullen wij stempellip noemen. Rondom den voet van het 
vruchtbeginsel zijn de 5 meeldraden ingeplant : hunne filamenten 
zijn kort, hunne helmknoppen daarentegen betrekkelijk groot. Aan 
zijn top draagt iedere helmknop een vliezige, bruine schub. Deze 
5 schubben omringen de basis van den stijl, en het vruchtbeginsel is 
schier geheel verborgen onder de helmknoppen, die tot een kegel 
vereenigd zijn. De randen der helmknoppen zijn bezet met kroezige 
haren. De filamenten der twee onderste meeldraden dragen aan 
hunne onderzijde een snavelvormig aanhangsel : de beide aanhang- 
selen zitten in de spoor van het onderste kroonblad, en scheiden 
(niet altijd) honig af. Onder de helmknoppen en onder den stempel 
is de binnenzijde der spoor van het onderste kroonblad aan weerszij-. 
den van de middellinie behaard, Het stuifmeel is droog en poederig. 
Soms komen de 3 bovenste meeldraden aan hunne basis van den 
bloembodem los. Dit grijpt vroeger of later, somwijlen eerst bij 
t einde van den bloei plaats (fig. 82,3). Hunne helmknoppen blijven 
echter met elkander en met de beide onderste helmknoppen tot 
een kegel vereenigd. 
V. tricolor var. arvensis wordt in onze streken schier nooit door 
insecten bezocht: spontane zelfbestuiving is de regel (MürLLER, 
Weit. Beobacht., I, 1878). De holte van den knopvormigen stempel 
is gewoonlijk geheel gevuld met stuifmeelkorrels, die lange stuif- 
_ meelbuizen vormen. Volgens Mürrer (loc. cit.) valt dit stuifmeel 
korten tijd na het ontluiken der bloem uit de helmknoppen in de 
_Stempelholte, en in vele gevallen grijpt dit zelfs vóór het ontluiken 
plaats. Kruising door insecten is nochtans niet geheel onmogelijk. 
De GROOTBLOEMIGE EXEMPLAREN (in tuinen) zijn daarentegen, bij 
uitblijvend insectenbezoek, volkomen of grootendeels onvruchtbaar 
