1(6- 
RERUM NATURALIUM 
hoc fub numero reprefentamus , miffam accepimus , integram , liquore conditam , Terreffrium fpeciei ac- 
cenfendam ,. nec ultra tres annos natam. 
Quotannis mole augentur: unde tegumen affervamus Teftudi- 
nis marinz adeó amplum , Cn aut octo congios liquidi quod capiat. —Perhibent Itineratores, in In- 
fulis Mauritianis tam praeran 
$ 
prorependo fecum transferant , 
firmam concederet. 
c 
es dari Teftudines , quz quinque , aut fex homines dorfo ipfarum infiftentes 
plures adhuc ve&urz , fi operimenti convexa fuperficies pluribus ftationem 
Lumborum igitur, pedumque robore fümmo polleant Animalia ifthzc neceffe eft, 
tanto ut pondere preffa Een tamen queant. Interim lentiffimus eft ipforum greffus, & hinc commu- 
ni adagio Teftudineum gra 
um de inerti homine predicamus. Scriptores veteres varia ipfis dedere no- 
mina: Gracis Teftudo Xoi eft & Xen; tegumen ejus Operimentum 
vocatur. Scutum, quod ventrem 
tegit, craffius, planum, & firmius eft, quam dorfi tegumen : hzc füb fcuta caput, pedes, & caudam, 
adeó norunt recondere hzc Animantia, nihil ut eorum compareat amplius. 
Ita fcilicet tuta funt ab. aliis 
beftiis, quarum eludit injurias operimentorum firmitudo & craffities. Aquila fola iis inhiat, & prehenfa 
fécum in altum abripit fupra rupes , tumque in has ex alto dclabi 
nem ipfi pateat aditus. 
php 
finit, ut fiffis ita teguminibus ad car- 
Diíceptatum eft inter Veteres , quodnam ad genus ifthzc Animantia forent referenda : neqde enim difcer- 
nere ipfis licebat , carnis, an pifis nomen fibi repofcat fubftantia Teftudinum. 
Id interim fatis patet, 
quod terreftres Teftudines carne conftent à fibris albicantibus compofitá , eádem feré ratione, ac Lacerti ; 
marinz autem piícem quafi plurima carni intermiftum gerant : 
moleftiam creent ventriculo. 
quz ratio eft, cur abundantius comeftz 
Nec minus notum ubique eft, plurima ova ab his Animantibus in arenam 
deponi. In oris maritimis Africae & Americz numerofa admodum reperiuntur ova ejusmodi fub arenis, 
.à Teftudinibus marinis eo depofita, ut, folis radiis incubata, menfis 
inodum pregreffà iam "Tabulà commemoravimus. 
in ícriptis Zriffotelis , Theophrafli , Diofzoridis , Zliani 
Teftudinum partes rimati, fuum fingulis in Medicinà ufum adícripfere: licet autem 
fint horum Autorum de hac re opiniones; fateri tamen convenit, illos, 
"Aldrovando, nimirum , Worttono , Mowffeto, Gefnero ,. Agricola Freygio , 
iuo , Buflamantio , Margeravio, &c. glaciem fregiffe : 
rum errores corrigere omni operá nitantur. 
Pliuius quatuor Teftudinum conftituit 
fpatio pullos excludant ; quemad- 
Plurima de hoc Animantium genere colle&a habentur 
» Znbrofini, Bellomi, & Plinii, 
qui quidem internas 
*quam diverfiffima 
unà cum fübfecutis deinde aliis , 
Mattbiolo , "Tabermemontano , Bau- 
unde zquiffimum videtur , feriores ut pofteri prifco- 
Ípecies, terreftrem. nimirum , paludofam , fluviatilem ,. & mari- 
nam: nos vero quatuor hasce ad binas faltem reducimus, terreftrem fcilicet, & marinam ; quz ruríüs in va- 
q 3] 
rias claffes fingulares fübdividi poffunt. Omnes interim fub aquis vivere 
cuit experientia : aliquot enim ante annos pufilla Teftudo, 
ris, à nauta quodam capta erat, ad nos deferebatur; Terre 
fig. ; exhibet, 
componebat, ut calente à fole foveretur ; 
fe conferens eà avidé vefcebatur : 
tandem vero pra frigore hyemali obiit. 
& per fesquianni fpatium in vitá fuperítes apud nos perman 
batur, caput fuum inde protendebat; inde dein in terram füb folis radiis 
quee, prout propria nos do- 
uz hic Amftelzdami in foffà, di&tá Imperato- 
dris illa erat, magnitudinis ferà talis, qualem 
Eon in aquam ubi depone- 
collocata, ibi tranquille fefe 
; cüm vero fole careret, ad Lactucam capitatam , ipfi oblatam , 
quin & illo fesquianni fpatio aliquantum increviffe eam , 
fatis patebat ; 
Teftudines marine , loco pedum , alis quafi volucrum gaudent implumibus , queis, tanquam remis, 
inter natandum íefe promovent,  Antice harum multo longiores funt pofticis; ha enim curte & latz 
den. Hetis een land-Schildpadt, die nog bovcn geen drie ja- 
renoudjs. Zy waffen alle jaren in grootte aan. Wy hebben 
cen groot fchildt van een zee-Schildpadt, daar ruim cen anker 
matin kan. In de Maurits-eilanden worden zy zo groot ge- 
vonden, dat'er wel vyf of zes menfchen op ftaan kunnen, daar 
Zy mede voortkruipen, gelyk ons de reizigers verhalen , die daar 
by vocgen, dat zy nog mcer zouden kunnen dragen, indien hun 
dekfel van boven niet te rond was, zo dat deze dieren cen grote 
fterkte in hunne lendenen en vocten hebben, om met zulk eene 
Zzwaartc voort tc kunnen gaan. Maar hun gang is zcer traag cn 
langzaam , waar van het gemene Latyníche fpreekwoordt is 
voortgekomen, als men een lui of traag menfch wil befchr ven, 
Tefjudineus gradus, dat is: ,, Hy kruipt als een Schildpadt". De 
oude fchryvers hebben dit dier velerhande namen gegeven. De 
SGricken noemen het Clelis en Cbelose. Het dekfel wordtin't Latyn 
Operimentusi genaamt.. Hun onderlyf(ch fchildt is dikker plat, en 
fterker dan het boveníte. zy kunnen hun hoofdt, hunne poten, 
en hunnen ftaart intrekken ; om zich daar mede te bedekken, 
"Z0 dat 'er niets van te zien is. Ander gedierte aaft niet ligt op 
hen, wegens hun dik en verheven dekíel, behalven alleen de A- 
rendt, die hen opneemt ,en met hen omhoog vliegt. Vervolgens 
laat hy ze op de klippen vallen, dat zy daar van in ftukken fprin- 
gen, om hun vleefch te eeten.. De Ouden hebben getwift onder 
"welk getlachr men deze dieren zou tellen, en zy hebben niet we- 
ten te onderícheiden of hunne fubftantie vifch of vleefch is. Het 
is klaarblykelyk, dat de land-Schildpadden wit, dradig, vleefch 
hebben, gelyk de fübftantie der LLeguazez en zce-Schildpadden 
Vifch is, met vele vliezige delen vereenigt , de meníchen be- 
Zwarende, als zy daar wat veel van eeten. — Dat deze dieren vele 
cicren in 't zandt leggen, is genocgzaam bekend. Op de kuften 
yan Weft-Indié en Afrika, op de zeeftranden, worden de eicren 
by menigte in het zandt gevonden, daar zy van de zec-Schild- 
padden worden gelegt cn ingegraven, om door de zonae uitge- 
tales 
brocit te worden , waar uit dan na verloop van cen maandt jongen 
voortkomen, gelyk wy in ons voorgaande "Tafereel hebben aan- 
getoont en beíchreven. Men leeít van deze dieren by "triftoteles , 
T beopbraflus , Diofcorides, zElianus , Ambrofius » Bellonius , en Plinius, 
die de inwendige delen van de Schildpadden hebben aangemerkt, 
en ieder decl van de zelve in "t byzonder tot geneesmiddelen 
overgebragt; maar zy verfchillen veel in hun gevoclen daar om- 
trent, en Zyn, onder meer andere hunne nakomelingen, ver- 
betert door Z/drovandus , JVortton , Mouffetus , Gefuerus , Agri- 
cola Freygius, Mattbiolus, Tabermemontanus , Baubinus , Buftaman- 
tius, Marckeraaf , enz. De later nakomelingen moeten mede 
hun beít doen om de fouten der ouden te verbcteren. 
Plinius ftelt vier geflachten, de land- , modder- , rivier- en zee- 
Schildpadden, die wy flechts intwec verdelen als de land- en zee- 
Schildpadden, die wederom in verfcheide foorten beftaan , welke 
alle in *t water kunnen leven, daar wy zelf ondervinding van 
hebben, doordien voor eenige jaren een klein Schildpadtje, 
dat in deze ítadt door een fchuitevoerder was opgevifcht in de 
Keizersgracht ,aan ons wierdt gebragt, zynde van grootte gelyk 
in de y figuur op deze plaat is verbeeld. Het was mede een land- 
Schildpadtje, en wy hebben het anderhalve jaar levendig gehou- 
den. Als het in 't water wierdt gezet, ftak het zyn hoofdt boven 
het water, en als het daar uit op de aarde in de warmte van de 
zonne wierdt gebragt, hieldt het zich daar in ftil, om door de 
ftralen der zonne gekoeftert te worden. Als het zich ru daar van 
ontbloot bevondt, liep het naar dc groente van kropflaa-bladen , 
die men het voorwierp te eeten, daar het Braag naar was. Men 
kon ook in den gezegden tydt van anderhalf jaar den groei daar 
van zien. Eindcelyk is het in den winter van koude geítorven. 
De zee-Schildpadden hebben, in plaats van twee .VOOrVOCten, 
als twee vlerken van vogels, daar geen veéren aan zitten, en die 
dienen om te zwemmen, om hen fchielyk voort te zetten, ge- 
lyk men met riemen rocit, De vooríte vleugcls zyn vecl langer 
an 
