THESAURUS 7 
radii humili frumento affulgeant , hoc calefaciant, cliciant, 
erigantur perfluis humoribus , novaque protrudüntur 
r 
& furfum evocent; unde proftrata folia novis 
germina, in fpicas abire paràáta, & per diuturnam 
oppreflionem fefe multiplicatur. — Plus vice fimplici egometipfe expertus fum, quod hyemes inclemen- 
tilimz: fruges hyemales copiofiffimas proferant. 
Exemplo fit granum feminale, hic exhibitum , fpicas 
quod quinas tulit, ob tabulz anguftiam brevibus híc culmis fuftentatas ; hz vero fimul centum & quin- 
quaginta reddidere femina. ^ Quanta benedi&io ! 
' | Num. 4. 
Quis infinitam Conditoris benignitatem híc non videt? 
Radix Scorznera ffhrata. 
Radix hzc fanis pariter ac egris bonum prabet nutrimentum , & Decocta refrigerantia ingreditur. Pul- 
pofà medullà feu carnofitate fi orbetur , vetita deprehenditur craffo fibrofoque cortice, veftem de laná tex- 
tam , & villofum quafi pannum referente , undique ram intus 
quàm verfus peripheriam minutis obfito fila- 
mentofis apicibus (quibus & exiguz radicule laterales donate erant) qui apices inftar depactorum ramu- 
lorum ad internam undique harent radicis medullam , & craffo albicante, lacteo turgent fucco, inftar ves - 
narum lactearum. 
Interior hzcce craffa & medullofà radicis pars, àTübftantiá (uà medullofa Íeparata , ex 
folis conflata eft fibris feu fiftulis oblongis, per quas radix, frons, 
flores & íemina fuum fingula nutri- 
mentum trahunt, uti in Rapis & aliis quoque fimilibus radicibus contingit. Radix Scorzonetz multis 
aliis antecellit tam. duplici fuo veltitu , 
quim íücco la&eo, haud aliter ac Efüla feu Tithymalus, radix 
Clchorei & Taraxaci : quarum binis poftremis os accedit Scorzonerz radix; dum Efula alios omnino 
effe&us producit acerrimà fuà & vehementer a 
vum irritante virtute. 
A. Craffz fiftulz tubulofz , qt fecundo cortici exteriori adfixz funt. 
B. Difcrimen inter corticem & mceditullium radicis. 
C. Meditullium ipfim. . 
D. Lanea tunica, feu cortex craffus, tubulofus. 
E. Villofz radicis propagines , feu tubuli papillares. 
F. Ipfz papillz lacte turgida 
G. -Fibrz interioris radicis medullz liberé dependentes, 
H. Corticis filamentofi finis. 
Num. 5. 
Radix Becabunga , officinalis , 
. 
aquatica " folio fabrotundo. : 
" 
Siftimus hanc eà fub formi, quà ad oram foffz eruimus, unà cum omnibus circumaccretis fibrofis 
radiculis , quz intüs cavz , fiftulofz, tenui cute membranaccá veftitz aquofos fic latices fugunt infervitu- 
ros toti radici & plantz nutriendz, quz multum pofcit humiditatis aquez. 
per quod forte non poterat fufficiens humidi quantitas permeare ob 
radix hec extremum , abruptum, 
* Sub lit. D. craffum gerit 
craffarum fiftularum natam quafi obftructionem : fubvenit tamen huicce defectui natura, dum lateraliter 
inde protrufit plurimas radiculas filamentofas, defe&tum fapplentes , fuccumque requifitum de novo adfe- 
rentes pro incremento plante promovendo. Unde videre eft vim retro prementem humorum, qui fuo in 
curía impediti nova fibroforum vafculorum emiffaria propulerunt: patet & Íic eorundem circuitus, hac 
in radice pcr microfcopium diftindté confpiciendus , dum abfciffum ejus extremum 
nitur. Lac ergo ratione radices in terra Naturz. adminiculo à morbis liberatas cernimus. 
gen ftaat vaft te maken , tot dat het aangename voorjaar, en de 
zon met hare koefterende ítralen het nederig graangewafch komt 
befchynen, verwarmen, uitlokken, en opwaarts trekken, waar 
door de nceergeworpene bladeren nicuwe doorftralende fappen be- 
komen, nevens nieuwe fcheuten, dic gefchikt zyn om korenaai- 
ren te worden, cn door cene lange verdrukking te vermenigvul- 
digen. Wy hebben zclf veelmalen gezien en ondervonden, dat 
de hardfte winter de meefte winter-zaadvruchten voortbrengt , 
'gelyk dit eene zaadkoorn, dat wy hier vertonen , het welk vy£ 
aairen heeft uitgebjaet, die wegens de kleinheit van deze plaat 
op korte halmen zyn gezct.* Uit-deze vyf auiren zyn 150 koren- 
zaden voortgekomen. Wat grote zegen! Wie zict daar de on- 
eindige goedheit des Scheppers niet in? 
Num. 4. Een Scorzoneerwortel met. zyne vvefclen. 
De Scorzoneerwortel is cen gocd voedfel voor gezonden en 
Zicken, en van gebruik in kocle dranken. Men bevindt, dat hy 
met een dikke vefelige fchors of baft, wanneer het pulpozc 
merg y ofde vlezigheit daar van is gefcheiden , bekleed is, gelyken- 
de naar cen wollig geweven klecdt, als cen haairig laken, rond- 
om bezet, van binnen zo wcl als naar buiten, met kleine vefcl- 
achtige topjes (daar de kleine , nevens de wortclen , mggde beklecd 
Zyn geweeft) die rondom aan de binnentte pittige mergwortel 
gelyk afgebrokene takjes zyn, de welke met cen dik wit melk- 
achtig fap zyn aangevult, als melk-aderen. Deze dikke pittige 
binnen-wortel, van haar mergachtig vleefch gefcheiden, is niet 
anders dan lange veíclen, of buispypjes, waar door de wortel, 
het loof, de bloem en het zaadt zyn vocdíel trckt, gelyk de ra- 
pen, en andere diergelyke wortelen. De Scorzoncerwortel 
hecft den rang boven vele andere, zo in zyne dubbelde bekle- 
ding, als melkachtig fap, gelyk het kruidt Efz/a, of Tirbymalus , 
in het Nederduitfch ZZolfsmelk, en de wortel van Cichorcen en 
Paardeblocmen, Met deze twee laatfte komt de Scorzoncerwor«. 
pauxillo aquze impo- 
A. Ab- 
tdi het meeft overeen. De Wolfsmelk is van cene andere uitwera 
king, zynde van cen fcherp en fel purgerende kracht. 
Dikke buispypen, die aan de twede bovenfchors zitten. 
Scheiding tuflchen de fchors en het mergpitje, of wortcl4 
Het mergpitje zelf. 
Wollige rok, of dikke buizige fchors. 
Ruige worteltak , of tepelbuises. 
De mcelk gevende tepels zelf. 
Loffe afhangende vtfels van de binnenfte Wortelpit. 
De bat, of het vefclachtig fchors-cinde. 
EOUBREOE 
Num. s. Wortel wan een. Waterbeke-boom , 
met zyn voudacbtig bladt. 
Wy hebben deze wortel in de gedaante, in welke wy de zelve 
hier voorftellen, aan den kant van cen floot uitgehaalt, met alle 
de omgrocjende vefel-worteltjes, die mede alle pypig en bfizig 
zyn, met ccn dunne vliezige huidt beklecd, daar de waterige 
fappigheit doorgezogen wordt, om de gehele wortel en plant, 
die vcel waterig fap vereifcht, te voeden. By Lct. D. ziet men 
cen dik cindt aan dezen wortcl afgebroken, waar door het geen 
vocht genocg heeft kunnen bckomen , om dat de dikke buis- 
pypjes als verttopt geworden zyn. Mazr de Natuur heeft dit ge- 
brekkige heritelt door vele nevens uit grocjende kleine vefelach- 
tige worteltjes, die het gebrck vervullen, het vereifchte vocht 
op nieuw weder aanbrengen, en het gewafch tot zynen wafch- 
dom dienen. Hicr uit kan men de te rug perffing der fappen, die 
geftremt zyn gewccit, en cene nieuwe uitfchieting van vefelach« 
tige buizen gemaakt hebben , zien, mitsgaders den omloop der fap- 
pen, die zich in dezen wortel door een vergrootglas klaarlyk 
vertoont, wannecr daar een afgefneden cindtje van in een weinig 
water gezct wordt. Hier uit ziet men de wortclen in de aarde 
door de Natuur herftelt. 
Ba A, Het 
