82 
RERUM NATURALIUM 
lam, quando cum Mare congreffura eft, in dorfum fefe reclinare; 
quum vulgo confuetum. inter quadru- 
peda coitüs modum hic vetent aculei, & dorfo longüm porredti: id quod. & Itineratores. atteftantur, & 
ipa dictat ratio. 
Num. 3. apis Porcinus , Malaccenfis, fen Lapis Hffricinus. 
Malaccz incolis Koeliga Laudac, Lufitanis Pedro del Porco audit, 
Infolitz: hic eft magnitudinis, noftro 
in Mufeo confpiciendus , demto, quo in Malaccá fuccin&us eft, auro, drachmam dimidiam fupra unciam 
integram , ponderis Holland: equans. — Plus vice fimplici mille Imperiales , monetz Batavz , pro eo mi- 
hi offerri memini. 
perfe&itudines. 
Num. 4. & 5. 
Pro rata enim magnitudine omnes ipfi infunt , quz hisce in lapidibus defiderantur , 
Bini Lapides, ejusdem. farina; quorum prior auro inclufus J 
ef; alter. nudus. 
Aliis adhuc, prater hosce, tam minoribus, quàm majoribus , gaudemus in ufum quotidianum ; quan- 
do à Medicis Practicis prafcribuntur in febribus ardentibus, alisque acutis, & malignis morbis, Pete- 
chiis, Variolis, morbillis, I&tero, & affectibus Biliofis, 
Hyftericis, Spleneticis , quorum pracipué in, 
vitiatà per D. animi pathemata, Bile haec fomes: ubi enim hisce in morbis exagitati fanguinis com- 
peícendus 
fufum hoc 
didi, flor: Tiliz, pro lubitu: inde enim nihil datur. difcriminis quoad extradi efficaciam. 
uror eft, fpiritus vitales recreandi , & blandi fudoris requiritur excitatio ; infufo Lapidis hujusce, 
prafertim fi genuinus & bonz notz hic fuerit, prafentius aliud vix datur remedium. 
plerumque cum aquà pluvià, co&i, aut alii quadam ftillatitià, Meliffe, Cardui Bene- 
Paratur autem in- 
Aquam 
tamen Pulegii, aut Chelidonii majoris, cateris prete Calfaciendam prius aquam jubent non- 
nuli; at minore certé cum effe&u : quia frigida 
facit, ut tardius aquz íeífe communicet ejus virtus, 
Quin & friabilis ille redditur ab aquá calente , 
prout aliquoties ipíe expertus fum. Ante iam adnotavimus , ejusmodi cal- 
fpeciebus, — Verus & genuinus Lapis Porcinus coloris eft fub- 
ruffi, inftar nuclei, Perficorum , & tacui quidquam unguinofi feré exhibet. 
opus fit. 
fragmenta. diffolvitur ; 
calculos in aliis etiam Hyftricum reperiri 
plus extrahit. Calor, dum poros 
lapidis arctat , 
& morá longiore ad parandum efficax infufum 
& inde edu&us, atque reficcatus dein in 
In centro ejus nulla depre- 
henditur bafis , circa quam prima concretio facta eft , nifr tenuis quzdam pellicula nigricans, folioli zsmu- 
la; aliquando autem ne hzc i an In humore felleo Animalis nafcitur, à minutiffimo granulo, ca- 
pite aciculz non majore, fen 
facile à e invicem feparari poffint ; quia , 
im in molem vitelli ovi gallinacei , aut Anatini , excrefcens. 
bus quafi lamellis, verficoloribus, fibi mutuo fuper impofitis , conflatus videtur; 
Intus ex pluri- 
ita tamen , ut ille haud 
uti in Calculis urinariis Hominum & brutorum, firmiffimd 
inter fe concreveré, — At alia prorfus natura eft hujusce Las ? 
quàm ilorum; & licet Lapidis illi no- 
men vulgo detur , re tàmen ipi lapidofi nihil habet : fiquidem , ut ante meminimus, in aquá folubilis fit. 
Id porro notandum cft , quod , (i fragmentum ejus duabus vel tribus aquz unciis per horz fpatium committi- 
tur, tantum inde virtutis extrahatur , quantum.hzc aqua copia capere poteft; nec, vcl per menfem dein- 
ceps protractà in eadem aquá maceratione, quidquam amplius de pondere fragmenti decedat. — Aliter. ve- 
ro res fe habet cum Lapide grandiore , nondum multas infufiones experto; quippe, qui prodigus virtutis fua, 
dieren, wanneer zy paren, het wyfje eu den rug gaat leggen; an- 
ders zouden zy de voorttecling om de lange achter uit ftaande 
pennen niet kunnen verrichten, gelyk de reizigers daar van ge 
tuigen, en ook ligt is na te gaan. 
Num. 4.  Galfleen van. een. Malakfch Pennevarken. 
Het zelve wordt in de landtale Kozliga Laudac , en van de Por- 
tugezen Pedro del Porco genaamt. | Selden vindt men ze zo groot 
als deze, die wy in ons Kabinet hebben. Zy weegt, bchalven het 
goudt, daar zy te Malakka in omvat is, een en cen zestiende 
once Hollandfch gewigt. Daar zyn dikwils duizend Ryxdaal- 
ders, Hollandích geldt, voor geboden. De zelve heeft naar zy- 
ne grootte alle dc volmaakte hocdanigheden, als in zulk cen 
fteen vereifcht worden. 
Num. 4. en 5.  Twee Stenen. an bet xelue foort , 
«vaar dn. Num. 4 in goudt flaat, ey Num. 5 
monder goudt is. 
Behalven deze hebben wy 'er nog verfcheide kleinder en gro- 
ter voor het gemeen gebruik , wanneer zy van de Heeren Docto- 
ren in de Medicynen voorgeíchreven worden in hete koortfen, 
enanderé gevaarlyke en kwaadaardige zicktensvanbluts, pokken, 
mafelen  geluween gal-ziektens , ook in opdampingen, of moeder- 
Zicktens, voorts milt- enandere zware toevallige kwalen, die voor- 
namentlyk haren oorfpronk uit de gal door grote ontftelteniffen 
hebben, de fyne delen van 't giftige bloedt verzachten, de levens- 
geetten verkwikken, €n een meukinge van zwect verwekken, 
waar voor de uittrekfclen van dezen fteen ongemcen dienftig zyn, 
longiore 
inzonderheit wanneer zy van het oprechte foort worden getrok- 
ken en n Men neemt daar toe gemeenlyk gekookt re- 
gen- of ander gediftilleert water, het zy van Meliti Borrago, 
Card. Benedi&. of Lindebloeffem , dat onverfchillig in het trek- 
ken is. Het gediftilleerde water van Polei , en van 't grote Scheel- 
kruidt, of Zgua Chelidonia major , vinden wy het beft van alle te 
Zyn. Zommuge willen 't water warm gemaakt hebben; maar 
dat is niet goed, om dat het in koud water vecl beter trekt.. In 
"t warme zuigt de fteen toe, en moct veel langer flaan trekken ; 
ook fcheurt hy in warm water getrokken, en valt, daar uit 
chaalt en opgedroogt zynde, in ftukken, gelyk wy ver- 
frheide malen zelf hebben ondervonden. Dat 'er meer foorten 
van zulke ftenen uit ander flag van Pennevarkens zyn, hebben 
Wy reeds in de voorgaande beíchryving gemeld. Het ware en 
rechte foort is rosachtig van verwe , gelyk de fteen van een 
Perzik, en een weinig kleverig in 't aanvatten. 1n 't midden is 
niets te vinden, daar hy zich aan heeft vaft gehecht, dan een dun 
Zwart vliesje, naar een laadtje gelykende; cn in zommige is-niets. 
Hy grocit in de gal van het dier, van een klein korreitje als cen 
fpeldeknopje, tot de grootte van de doojer van hoender- of een- 
de-cieren. Van binnen vertoont hy zich.als met fchilferen, oF 
lagen, met verandering van verwe omkleed, maar fchilferende 
niet ligt, om dat zy te vaít op elkander zyn gegrocit, gelyk de 
kalkachtige ftenen in de blaas van menfchen en dieren: doch de- 
ze ftenen zyn van een ganfch andere hoedanigheit, en hoewel zy 
ftenen worden genaamt, zyn zy niet fleenachtig, maar worden 
in water, als boven is aangemerkt , afgetrokken. Het is aanmer« 
kelyk, dat, als men cen ftukje van dezen fteen in twee of drie 
oncen water legt, daar in cen uur zo veel aftrekt, als het water 
kan aannemen, en als het een maandt lang: daar in hangt, zal 
daar ook niets meer van afgaan in gewigt. Maar cen grote fteen, 
dic nict veel getrokken is; zou vecl verliezen , doordien.hy mild 
is 
