8o 
RERUM NATURALIUM 
. 
: i . L J ; Ji. Uk. 
exardefcentia vel attigeris, vel, quod perferre nequeunt, ad ipforum fetas offenderis ,, vehementem ilico 
in modum incandefcunt. An, quia infigni gaudent fellis veficulá , tam prona in iram fünt, ut ad quem- 
libet atta&um , aut improvifum allifum pennarum fuarum, (quem & contingere -fepius, & doloris haud 
parum adferre, quisque facilis comprehendit ,) 
fata, calcarias parit concretiones , 
hominnm urinarià, imo & bilariá nonnunquam, 
cujusdam ab ipfo eductum , 
pifum zquantes , 
generari calculos videmus. 
viveret ,. in Academiá Lugduno-Batavá Profeffor , 
adeó mox fiant biliofa? Bilis certé inibi non raro conden- 
fenfim magis magisque augefcentes ; 
fimili prorfus modo, ac in veficá 
D. Rau, Anatomes, dum 
folliculum  membranaceum , é cyfti felleà mulieris 
mihi quondam monftravit, in quo calculi quindecim ,' magnitudine finguli 
at variis inter fe angulis & fuperficieculis, in omni 
ambitu tam arcté compacti hzre- 
bant, ut fru&tüs Granati femina qua(i referrent: illi, quidem , quousque in tunicá füà conclufi liquore ibi- 
dem ftagnante ambiebantur, firmiter inter fe juncti permanebant ; at arcfacti 
rum vero fex idem Clar. Vir dono mihi dedit, 
di coloris fuiffe obícuré fpadicei extus , 
tantz eft e 
& ratio fuit, cur, illis tcjedtis , 
Tabulà fequenti. 
Hyftricum potius calculis loco medicamenti uti , 
Sunt autem hi, qui Hyftricum nempe in veficulis bilariis reperiuntur , 
& plano-ovales; quorum eos pro optimis habemus, 
fponte diflolvebantur. Eo- 
quos tum examini fubjiciens prius exficcatos , deprchen- 
demtá vero per attritum cruftà externi, intus coloris ex rufo fla- 
vi, faporisque fellei, amariffimi. Horz tamen fpatio omnis inde extrahi poteft amaritudo : neque hec 
dicic » àc quidem in Lapide Porcino Malaccenfi ; 
prout propria me docuit experientia. Qua 
pro more perrexerim. 
utplurimum rotundi, aliquando 
qui coloris funt diluté ruffuli: fed plura de his in 
Hanc etiam Hyllricum modo deícriptam iiem nonnunquam , at raro tamen , calcu- 
los felleos gerere , mihi relatum eft ab iis, qui iftam huc adtu 
erant ; eosque & coloris effe obfcurà bruni, 
& Íatis amaros, multo autem molliores & friabiliores , hincque in fragmenta facilé dilabi, ubi fapiuículé 
infunduntur, nec virtute zquiparari poffe illis , 
Num. 2. 
Infuüle Boero incole hunc Pfeudo-Aprum Babi 
quos poftea exhibebimus. 
"per , Indicus. Orientalis, Babi Roefa. dictus. 
Roefa vocant fuo Maleytarum | idiomate , quod Apro- 
Cervum notat , interprete D. Fr. Valentino, qui Operum fuorum Tom. III, p4g. 268, hoc animal de- 
Ícribit. 
Interim paradoxum id mihi videtur, quod, juxta teftimonium D. Vanni, hanc animalium 
Ípeciem , exceptà Boero infulá, alia nulla Indie Orientalis regio ferat ; 
quum tot corum capita cx Indiis 
huc transferantur ,. ut ultra quinquaginta hisce in oris me videre meminerim, & vel ipfe cgo haud pauca 
poífideam. | Carnem hujusce beítiz inter optimas & fapidiffimas referunt ferinas Indi, & Aprinà vulgari 
multo teneriorem atque fuaviorem cenfent. 
o 
Pili molliffimi, lanei quafi, at. breves, 
agnorumque lanu- 
gini fimiles , totum ejus corpus obtegunt ; rigidiores tamen & fetofi magis funt, qui dorfum veftiunt. 
Color, qualis Porcorum noftratium , albicans eft: corpus quadratum & obefüm : 
anguítum , prolixo pollet roftro , terre fodiendze 
nutique funt. oculi. 
caput oblongum , & 
adaptato : auriculz parva, arre&z , acuminatz ; mi- 
E maxillà fuperiore bini erumpunt dentes, recurvati, admodum proceri , 
fim elongati, frpe adeo intro refle&untur, ut apice fuo in offa nafi, fub oculis, fefe rurfum 
8 P 
qui, fen- 
enetrent : 
quod quidem annofioribus przíertim , nec fine magno dolore , contingit. Infiguntur hi maxillz fuperio- 
ri tam altis radicibus, quz vel ad oculum usque pertingunt. Inferiores autem , longi pariter & incurvi, 
anticz parti inferioris maxillae implantantur. 
heit, die hen dikwils, gelyk men wel kan afnemen, by het ra- 
ken of onverwacht ftoten hunner pennen, dat hen noodzakelyk 
fcer moet doen, overkomt, fchynt oorzaak te zyn van de grote 
CRUUTD die zy hebben. De gal wordt daar door dikwils ge- 
"itremt, en maakt allengskens cene kalkachtige aanzetting, die 
met 'er tydt groter wordt , gelyk by de menfchen de ftenen in de 
blaas grocjen,en ook wel in de galblaas, gelyk my de Heer Rz, 
in zyn Ed. leven Profeffor in de ontlecdkunde te Leiden, in cen 
vliesjc heeft vertoont , waar in vyftien fteentjes, ieder van de groot- 
tc van cen gcel erretjc, waren; maar alle met verfícheide hoekjes 
en kantjes in de rondte digt aan clkander gefloten, gelyk de pit- 
ten in de Granaatappclen, die hy uit de galblaas van eene vrouw 
hadt gehaalt. Zo lang als deze fteentjes in hun vocht en vlies 
befloten waren, hielden Zy zich in een; máar wanneer Zy droog 
wierden, vielen zy van zelve uit cen. Deze Heer hadt de oed- 
heit van my daar zes ftuks van te vereeren,— Ik bevondt, dn zy 
donker bruin zyn, gedroogt zynde, en fterk gallig bitter: van 
binnen zyn zy ros gcel, wanneer men ze vryf. De ETEAINU kan 
in cen uur tyds daar ten eenemaal uit gehaalt worden, en zy zyn 
Ook niet zo krachtig in hunne werking als de ware Pedro del Por- 
€o van Malakka, gelyk wy by ondervindinge weten, zo dat wy 
daar van afgezien, en ons by de ftenen van de Pennevarkens gc- 
houden hebben. Wat aangaat dc ftenen, die in de gal van de 
Pennevarkens grocjen, de zelve zyn gemeenlyk rond: maar men 
vindt *er ook, dic plat rond zyn. ' Die licht rosachtig van verwe 
Zyn, houden wy voor dc befte, daar wy ons in het naaftvolgen- 
de "'afereel breder over zullen verklaren. Het gebeurt ook wel, 
dat in deze Pennevarkens galítenen groejen , doch zeer felden, 
Bclyk ons de genen, die ze hebben medegebragt , berichten, die 
donker bruin, en ook wel bitter , maar veel weker van aardt 
Zyn, zo dat, als zy wat vecl getrokken worden, ligt aan brok- 
Nec videntur bina illa dentium paria adeó utilitati , quàm 
ornamento 
ken vallen, zynde zo gocd niet als die wy op 't volgende bladt: 
zullen befchryven. 
Num. 2. Byfoort van een suild Varken , van de In- 
dianen op 't eilandt Boero Babi Roefa genaant. 
De naam van Jabi Roefa is in "t Maleitfch Zrker-Hart te 
zeggen, gelyk de Hr. Fr. Valentyn, die het in "t Z// Dee] Z 
ner Werken, A/adz. 268 , heeft beíchreven , aanmerkt. Het 
komt my vremd voor, dat dit foort van dieren in ganfch Ooft- 
Indié niet gevonden, noch gevangen zou worden, dan alleen op 
het eilandt cero, zo als de Hr. Valentyn wil, dewyl 'er zo groot 
een getal van hoofden, waar van ik "er meer dan vyftig in deze 
landen gezien heb , en verfcheide zelf nog bezit, uit Indie 
herwaarts overgebragt zyn. De Indianen houden het voor het 
befte en fmakelykfte wildt, vecl malfer en aangenamer dan ande- 
re wilde varkens. Over het lyf is het ganfch wollig van haair, 
maar kort, gelyk de vacht van jonge lammeren. Over den rug 
is het wat harder en borftelachtig.  Zy zyn wit van verwe, ge- 
lyk onze inlandfche varkens, glad van lyf, en doorfpekt, lang 
en fmal van hoofüt, met een langen fnuit, om te wroeten en te 
woclen in deaarde. — Zy hebben ook kleine opftaande , puntige, 
ooren,en kleine oogen. Uit het bovenfte kakebeen komen twee 
lange, kromme, tanden, die zomwylen zo lang en krom uit het 
boventte kakebeen uitgroejen, dat zy van boven weder kort on- 
der de oogen in "t neusbeen ingroejen, heg welk die genen, die 
oud worden, meeft gebeurt, en hen grote fmert en pyn moet 
veroorzaken. De boveníte tanden zitten tot onder de oogen 
diep in't kakebeen. De onderíte, die mede lang en krom zyn, 
Zzitten vooraan in 't onderíte kaktbeen, Deze vier tanden zyn 
meer 
