16 RERUM NATURALIUM 
; E 
nomine Zfrboris Maizy: fos Latbyri zmulus, Papilienaceus , diluté coccineus, pulcherrimum refert. bisa- 
latum Papilionem. Floris petioli de axilla prodit clavicula tenuis, illi firmando fubíerviens, & filiquis 
cjus, femina faturaté flava continentibus , prout fenfim ad maturitatem. deducuntur , erigendis , ut à fo- 
liis haud füpprimantur, fed ad perfe&um adfpirantes incrementi fui vigorem , folis radiis fruantur. — Sic 
Conditoris Ter Optimi Providentia omnibus intenta Plantis, requifitas cuilibet ad propagationem partes 
impertivit ! ) 
Num. 3.  Sceeton Fol Gilala Amboinenfis. 
D. Valentinus T. YII de Amboin: Arbor: Fol. 217 de arbore hacce Gilala refert, varias ejus dari fpe- 
cies, hancque, cujus folii fceleton híc exhibemus, aquaticam appellans , nil przterea notatu dignum adji- 
cit... Noftrz contemplationi folium hoc fefe obtulit fuprà craffum , fubtus lucidum , quafi vernice illitum , 
quod refinz in arbore notat copiam. —Craffities & firmitas folii craffas indicat lignofarum fibrarum pro- 
pagines, clegantiffimé diflributas , que commonftrant oculo texturam filamentofam intermediam adeo fub- 
tilem ; ut in folio adhuc integro nihil ejus compareat , prater craffam. tunicam fuper inductam. 
Num. 4. — Sceleton. Folii. Nati - Schambu. 
Infigne hoc folium unà cum aliis arborum foliis ex Indiis Orientalibus noftras in manus pervenit fub 
nomine Foli ambos, quod cum fru&u delineatum defcriptumque in Hort: Malabar: P. I, Fol. xz 
habetur. | Noviratis ftudium nos induxit ad folia ficcata, exotica, deglubenda, & in fceleton redigenda : 
uz quidem res faci haud eft impollibilis; dum quivis facile comprehendit , magnitudinem folii fequi 
M quoque craffitiem , firmitatem & robur, ut fuffulciendo illi & in coucinnà fuá compage con- 
fervando pares fint: ad quod infignem ctiam qperam conferunt majores minoresque tubuli capillares , quà 
requiritur , diftributi , fuccumque debità per folia, & omnes arboris partes nutriendas, propellentes. Quem- 
admodum mafífa fanguinea per hominis UN 
getantium comparatum eft. Un 
prae omnium veg 
al 
ue vafa perpetuo motu circumducitur; fic & cum li- 
e rurfum novo fpecimine Omnipotentis Dei clucefcic 
pientia, quz vel viliffimum folium, vefte tam magnificà, victuque quotidiano impertit, prout planta- 
rum.Ánaromii ad minimas usque fibrillas provcéta hodié fat claró docet. — Illius ergo Nomini immenfo 
laudes & gratia ferantur. 
Num. 5, 
Sceleton. Folii Bem - Schetti Orientalis. 
De Frutice hoc eft Orientali , à Bramannis Davi-Paducali di&to, cujus cum flore & fru&u iconem & 
defcriptionem exhibet Hort: Malab: P. II, Fol. 5. — Craffis & validis conftat tubulis & propaginibus : exi- 
mia, 
ua erat, craffities & füccofitas docet, plus illud liquidi ad ftru&urz. fuz. confervationem exegiffe ; 
haud aliter quàm corpulentus homo prz gracili plure liquore eget... Res creata quzlibet,' magna, par- 
va, fuo pro modulo vitz habet fuftentaculum. 
Non muícas folàm videas bibentes ,. & liquida fugen- 
tes, Íed multo etiam minora animalcula é venis hominum & brutorum fanguinem trahunt. 
alleen onder den naam van Zoo Maizy tocgezonden. De bloem 
gelykt naar die van de Zatbyrus Papilionaceus , licht karmynrood, 
als een fchone dubbelde gevleugelde kapél. Uit de oxelen der 
bloemttelen komt cen dun klawiertje voort, om haar vaft te ma- 
ken, en hare hauwen. of zaadpeulen, welker ertjes donker geel 
zyn, naar mate dat zy rypen in de hoogte te houden, op dat zy 
van de bladen niet onderdrukt, maar van de zonne tot haar vol- 
le.wafchdom en kracht opgrocjende befchenen worden. Dus 
hecft de gocde Schepper voor alle planten gezorpt, en clk ge- 
wafch de bchoorlyke delen tot voortkweking gegeven! 
Num. s. Onmtkleed bladt van den Auborueefcben 
Gilala-boom. 
Van dezen Gilala-boom getuigt de Hr. Z/aleztyn in *t ITI Deel 
der Amboineefche boomgewaffchen, fol. 217, dat 'er verícheide 
foorten van zyn, noemende dezen, daar wy dit ontleed bladt 
van vertonen , de ZZater-Gilala , zonder iets merkwaardigs 
daar van te melden. Het geen wy daar van aangemerkt hebben 
is, dat het cen bladt was, dik van boven , cn glanzig van onde- 
xen, als of het met vernis overftreken was, *het welk een teken 
van de harzigheit des booms is. De dikte en ftevigheit van het 
bladt toont de dikke houtige vefeltakken aan, die in 't uitbreiden 
zcer fierlyk en fraai fchynen, en de fyne dunne vefelige binnen- 
Werken aan 't oog ontdekken, waar van niets te zien is dan de 
dikvellige huidt, waar mede het beklecd daar om heen zit. 
Num. 4. Geraamte «van een Jambos-bladr. 
4 EE 
Dit grote bladt, nu ontbloot van zyn huidig en fappig kleed- 
Ícl, is ons, met meer andcre bladen vàn bomen, ter handt geko- 
"men uit Ooft-Indi&, met den naam van Jambos-bladt, waar van 
gene aftckening , met de vrucht , nevens de befchryving, ver- 
Plura 
toont wordt in den Mzlabaarfcben Kruidbof Y Decl, bl. 12. De 
nieuwsgierigheit heeft ons aangezet óm droge uitlandfche bladen 
te ontleden, en in hunne houtige vefelen op te zetten, het welk 
te doen is: want het is wel te begrypen, dat naar de grootte van 
het bladt de vefelen groot; LU en dradig moeten zyn, om het 
zclve te onderfteunen , en te maken; dat het in zyne gedaante en 
gefchiktbeit blyve, waar toe de grote en kleine buisvefelen, die 
zich verfpreiden daar het wezen moet , vecl helpen, voerende het 
fap naar vereifch door de bladen, en door al wat aan den gchc- 
len boom moct onderhouden worden. Gelyk het bloedt in de 
aderen van menfchen en dieren eene gedurige beweging en door- 
ftraling heeft, even zo is het met de fappen en vochten in alle 
gewaflchen en planten.. Hier uit blinkt weder de wysheit van 
den Almogenden edes uit, die het.geringfte bladt zo hecr- 
lyk bekleedt, en dagelykfch voedt, als wy door de ontleedkun- 
c der.gewaffchen, tot de miníte vefelen toc, hedendaags ge- 
waar worden, waar voor wy zynen groten Naam lof en dank 
moeten zeggen. 
Num. s. Onutkleed bladt an een Heeffergerwafch 
uit Oof-Indiz. 
Dit Ooft-Indifch Heeftergewafch wordt door de Bramannen 
Davi-Paducali genaamt. De aftekening van het zelve is met de 
bloemen en vruchten vertoont en befchreven in 't II Decl van 
den Malabaar[cben Kruidbof, bl. s. Dit bladt is dik en grof van 
buispypen en takken; en dewyl het zeer dik en fappig is gc- 
weeit, kan men oordeclen, dat het meer vocht tot onderhou- 
ding van zyn geftel vereifcht heeft ; gelyk cen zwaarlyvig menfch 
meer vocht nodig heeft dan cen mager. Elk fchepíe], het zy 
groot , of klein, heeft naar zyn mate voedíel tot zynleven. Wy 
zien niet alleen de vliegen drinken en vocht naar zich nemen, 
maar vec] kleinder diertjes zuigen het bloedt uit de aderen van 
menfchen en bceeften. 
