RERUM NATURALIUM 
immenfus juxta fapientiffimam füam omnipotentiam creatur cuilibet, profpexit, & dotes proprias elat- 
gitus eft. " 
Num. 6. En fru&us ejusdem fceleton, fed anterius , qua flos fedet , confpicuum, ubi & volva 
atet feminalis, in tria locumenta divifa, quorum fingula (gis rurfus medio membranaceo bifccantur , 
b ene adnatum femen ad perfe&am usque maturitatem fovent. 
IO 
D 
Num. 7.  Frudus Quapeba. zímericanus. 
Surinamo nobis transmiffus hoc füb nomine, aliis Guapeba fcribitur. — Piper ZEthiopicum figurà zmu- 
latur, plurimasque filiquas eidem petiolo, de ramis orto, racematim adnatas, exhibet. Semina, uti in 
aliis plantis filiquofis, fuis in tunicis digefta funt, vid: Num. 8.  Acri fapore fru&us hic linguam ad- 
urit, feró ut Orientales Cubebz. — /Ethiopes & incolz iftius regionis loco Piperis aut aliorum Aromatum 
cibos fuos eo condiunt. ) ) 
Num. 9 & 1o eosdem fructus exhibemus carnofà fuà fubftantia , feu filiquofis capfülis orbatos. 
Num. ir.  Seelétom folii Clinopodii vofei Alpini. * 
Bafilicum fylveftre vulgo , Alemannis JZrbeldefl vocatur. Folia ejus , fingulari modo comparata , 
ex apice fuo anteriore novum emittunt foliolum. — Lignofis quoque gaudent nervulis , & nullo negotio de- 
glubi poffunt. 
T'AS BAM ace Og? ew n? TAE 
INum. rz. edeton Folü Hedere arbores vulgaris. 
Expanfio fibrofa hujus folii in quinque majores nervos, ramis arborum fimiles, diftributa , ex pedun- 
culo íuo nutritium attrahit humorem , pro fibrularum omnium inde oriundarum confervando robore. Ar- 
bore vel frutice in vigore incrementi conftituto , pars ejus qualibet , folium flos , fructusve fit aut femen, 
proprià fuá formá & colore przdita, fibi conveniens ex iplo trunco haurit nutrimentum. — Plurima repe- 
riuntur Vegetantium , tam arboreícentium , quàm fruteícentium fpecies, quas omnes & fingulas fcité 
dignofcere nemo poteft. Nos jam de iis loquimur, qua hic locorum note funt. — Prout planta qualibet 
opimo adhzrens folo crefcit, pabulumque inde trahit; ita fingulis fuis partibus .viciffim poteft profpicere. 
Huc tanquam caufa pu concurrit Sol, vernis fuis radiis recludens omnia, ut Plante protrudantur 
de terrá, germina fefe explicent, aridzque aut frigore hyemali conftri&te novà reficiantur viti, per libe- 
rum humorum circuitum inibi reproductà. — Ventorum frigorisque injurie eidem fcopo famulantur, ut 
fcilicet tenera folia, flores & fru&tus à pracoci nimis explicatione prohibeantur : fic enim firma eorundem 
partes , quas fceleti nomine donamus, ftabilem , & ta&tui refiftentem. nancifcuntur prius firmitudinem ; 
tenues parantur fiftule , & jufta fternitur humoribus via per venulas aut fibrillas fingulas, majores & mi- 
dat'er uit het ftecl-einde verfcheide houtigebanden ofribbetjes ko- 
men, die onder de huidt de vrucht in acht. verdeelingen als vou- 
wen nederdrukt, waar van de fynfte ribbetjes voor aan 't bloem- 
of kroon-eindt vaft gehecht zyn, om de vrucht cen byzondere 
en ficrlyke gedaante te geven. Zo hecft de grote Schepper 
voor alles door zyne alwyze macht gezorgt, en elk fchepfel zy- 
ne eigenfchap toebedeelt. - 
Num. 6. Ditis de zelve vrucht, ontleed, gelyk ze zich van 
voren aan de bloemzyde vertoont, met de opening van 't zaad- 
huisje, dat in drién verdeelt is, waar van ieder decl nog cen vlie- 
zig middelfchot heeft, daar het zaadt in groeit en vaft gehouden 
Wordt tot zyne volkome rypheit. 
Num. 7. erikaanfcbe vucht , Quapeba 
genaamt . 
Dit boomgewafch is ons van Suriname gezonden, onder den 
nàam van Oapeba, van cenigen Gzapeba genaamt. Hcet is van 
gedaante als de Ethiopi(che peper, en hangen verfcheide kleine 
vruchten, als peultjes, als een tros aan cen fteeltje der takken: 
de zaden daar van zyn gefchikt gelyk alle peulgewaffchen in 
hunne fchilleny*gelyk by Num. 8. in plaat vertoont is. De 
fmaak van dit gewafch is heet op de tong, overeenkomende met 
dien van de Oott-Indifche Cubeben. De inwoonders en Negers 
van dat landt gebruiken het onder hunne fpyze, in plaats van 
peper, of andere fpeceryen. 
, Num. 9 en r0 zyn de zelve vruchten ontkleed van hare vlee- 
zige delen, te weten de peulachtige fchillen. 
Num. 
EDS 
Ontkleede blaadjes an. «wilde Bafrlicum. 
De Hoogduitfchers noemen dit gewaích 7Zirbeldof. Deze 
blaadjes zyn van cen byzonderen aardt, daar voor uit de punt 
yan de bladen weder een klein blaadje te voorfchyn komt. Zy 
nores. 
hebben mede houtige buisvefelen , en laten zich gemakkelyk 
ontkleden. 
IVOISESREDUEGUPASESESESESESIT 
Num. i.  Geraamte van eem Klimop-bladr. 
Gemeen Klimop-bladt, of Boom-veil, in zyn volkomen ge- 
raamte, of uitfpanfelen van vefelachtige delen, die, in vyf dikke 
aderen, als takken van bomen, uitgefpreid, hun voedfel uit het 
blad-fteel trekken, om al de omgehechte vefelen hunne kracht 
mede te delen. Wanneer de boom , of rank in de kracht van 
zynen wafchdom ítaat, trekt elk deel, het zy bladt, bloem, 
vrücht, of zaadt, zyn voedíel uit het gewafch, of den boom, 
daar het aan groeit, naar zynen natuurlyken cifch, en met zync 
byzondere verwe en gedaante verfierd. Men vindt vele onder- 
fcheide gewaffchen, zo bomen, als heefters, van alle foorten, 
die onmogelyk ftuk voor ftuk te kennen zyn: wy fpreken van 
die ons hier te lande bekend zyn. Naar dat elk in cen goeden 
grondt geplaatft grocit, en voedfel naar zich trekt, kan het we- 
der vecl uitgeven aan elk decl des booms. — Hier toe verftrekt de 
zon als de voornaam(íte oorzaak , alles in 't voorjaar ontfluitende, 
om de gewaffchen te voorfchyn te doen komen, de botten uit te 
doen fpruiten, en de dorre of door de koude van den winter toe- 
geflotene te doen ontluiken door een nieuw leven, het welk 
daar in uitgewrocht wordt door de doorftraling. De winden en 
koude dienen ten zelven einde, op dat de tedere bladeren, bloe- 
men en vruchten niet al te fchielyk uit komen te fchieten, om 
hunne grofíte delen, die wy het geraamte noemen, cen vafte en 
handtailbare ftevigheit by te zetten, en fyne buizen te maken, 
en door elke ader of velel, groot en klein, hunne behoorlykc 
doorftraling te doen hebben. Hier ziet men het binnentte geftcel 
van het Klimop-bladt, met zynen dradigen fteel, die wel in vyf- 
tig draadjes zou kunnen verdeelt worden, en alle van pnocto 
: . oor 
