T HESAU RU $ 105 
cogere? Nonne vel inde convincimur infinite Conditoris fapientie atque potentie? Dum Animantium 
cuivis, pro fua fingulis naturá, id videmus inditum, ftudiofé ut earum rerum faragant, quibus ad fuí 
opus eft fuftentationem. "Ulterius verb cá veluti prudentià utitur hec Avium fpecies, fuum ut nidum 
tali in loco reponat, quo haud pertingete poffe alia Animantia rapacia ipfi videtur; extremo cnim tenuif- 
fimi ramuli procerz admodum arboris illum fufpendit per binas fetas longiufculas, & mufcario, aut alius 
ferz caudá , depromptas ; quas utrinque & nido medio, & ramulo, ope roftri fui, tam firmiter illigat & 
adfigit, ut integras inde rurfum feparare nemo poffit. Id primum. nidi fundamentum eft: tum vero 
quatuor pilorum dependentium fines, prius (ibi mutuo implexos,' majoris mobilitatis gratià, extremo 
ramuli infigit; iy s vero quatuor fines circa longum &-robuftum graminis, arundinisve, culmum 
fortiter convolvit, firmando nido infervituros. Huic autem componendo crafliores primo ligit ftipulas, 
quibus arre&is figura nidi ftabilitur; eadem prorfus methodo , ac in navium conftru&tione coftz , feu fta- 
mina, prius digeruntur, ut prafcripta navis figura emergat. Illas poftmodum tenuioribus aliis culmis , 
& feftucis gramineis, denfé pertexit ad foliditatem demum atque firmitudinem nidi parietibus. concilian- 
dam. Et certé mari &qué ac femelle ea ineft acies, ut eligant exa&té id, quod ad nidi perfectionem 
requiritur, nec quicquam adferant, nifi quod conftruendo fuo zdificio aptum natum eft. Quemadmo- 
dum vero faber lignarius, quali materie ad domum , vel navim , conficiendam: opus fit, novit, nec li- 
gna ponderofiora fupremis, fed infimis impendit partibus, ut ftabile habeatur fündamentum ;' ita, haud 
abfimilem difcernendi facultatem , & quafi judicium , avibus, pre omni alio animantium genere, ab 
omnipotente Conditore inditum licet confpicere. ^ Mas & feemella , amba impigerrimz , mutuam inter fe 
operam conferunt. fiquidem. folo unius fibbre perfici nequeat opus. — Alterà nimirum materiem , nido 
conftruendo neceffariam , dum adfert , altera interim nidificat , reje&o inhabili conquirentes id , quod infer- 
vire poteft. Neque aliis utuntur inftrumentis, quàm roftro quzlibet fuo, cujus adminiculo omne per- 
ficiunt opus ,. foraminula terebrant, in quz fti Js trajiciunt, fic: nido denfitatem conciliantes , omnem- 
que deinde füperficiem compungendo ar&té adeó compingunt, nufpiam ut rima aut hiatus pateat. Tam 
hisce, quàm aliis in oris plurimz reperiuntur Aves ofcines; uti hic locorum funt Alaudz , Lufciniz , aliz- 
ar plures , quz ftimulo quodam , à Naturá indito ; excitantur, verno ut tempore , fummo mane , fuavif- 
imá voce fuà cantilenam quafi modulentur, inque fui Conditoris laudes altiore alie , ali» depreffo magis 
tono erumpant; unde fymphonia nafcitur amabiliffima. Id vero plerumque obfervatur, quod, primá 
quz aurorà cecineré. Aviculz , per diem infequentem. ftruendis nidis occupatz fint, fefe focient, & fuam 
propagare fpeciem [tudeant. — Quando autem incubandis detinentur ovis, tum equidem à cantu fcriantur , 
neque prius eundem repetunt , quàm adultis demum pullis, beneficii quippe, ipfis à fupremo Numine 
przítiti, tum graté memores. Quà certé in re hominum plurimos antecellunt: quemadmodum & aliis 
in virtutibus haud raro obtinet, Hominem , non folum ad imaginem Dei Pen fed vel divini 
etiam preditum mente, à brutis, ratione carentibus, ad pudorem usque confundi. Huc & adjungi me- 
rito poteft , rei cujuslibet minimi habite jatiuram effe maximam. Nos tamen hisce, ab inftituto noftro alienis, 
haud immorabimur diutius. | Avicula quzlibet fuam fuo modulatur tono cantilenam, eáque, quafi dul- 
ciffimà, fibi placet. Suum cuique pulchrum. In libro quodam canticorum , linguà Teutonicá compo- 
fitorum , carmen reperitur in vernum tempus, feu menfem Majum , quo hujus gratia & jucunditas, Ho- 
mini, cunctisque animantibus , acceptiffima , deprzdicatur , adje&tà fimul. Avium dulcé canentium. defcri- 
ptione. 
Carminis 
order te brengen? Wordt men daar door niet overtuigt te er- — gemaakt wordt, aanbrengt, maakt het andere het neft, cn het 
kennen de grote Almacht van den alwyzen Schepper, die elk — gcen tot dat werk niet bekwaam is, laten zy vallen, en zocken 
Íchepíel naar zynen aardt de kennis heeft medegedeclt van te — het geen daar dienftiger toe is. Hun gerecdíchap beftaat alleen in 
behertigen het geen tot zyne nooddruft vereifcht wordt. ' Ver- — hunnen bek, daar zy hun werk mede doen. Om alles ftevig en 
der gebruikt dit foort van vogelen de voorzichtigheit van zyn — vaft te maken, borén zy gaatjes, om 'er de ftrootjes door te fle- 
brocine(t te plaatfen daar het mcent of oordeelt voor andere — ken, en pikken het overal digt, dat "er geen opening aan te vin- 
roo!dieren vry en veilig te zyn, makende het zelvé aan twee lan- — denis. Men vindt zo wel in deze, als audere landen vele aange- 
ge haairen van ccn paardeflaart, of een ander dier, op het einde — naam zingende vogelen, die, gelyk'hier té lande de Leeuwerik- 
van cen hecl dun takje, in^t midden van cen hogen boom, met — ken, de Nachtegalen, en meer andere vogelen, van nature ge- 
zyn bekje zo vaft, dat het van niemandt, zonder'thaairte bre- — leert zyn in den Lentetydt, in den vroegen morgenftondt, 
ken, kan los gemaakt worden. Dit is nu het cerfte beginfel — hunne lieflyke ftem zangswyze te laten horen, en hunnen Schep- 
van hun net: want zy maken vervolgens de vier nederhangende — per te loven en te eeren met een uithalende ftem, de een ho- 
haairen eerít door cen gevlochten, om ligt te bewegen, aan 't — ger, de andere lager van toon, zo dat het eene uitnemende har- 
takeinde vaít; de overige vier einden worden om een langen fte- ^ monie maakt. Nu maken zy, als zy des morgens Zo vrocg zin- 
vigen halm van gras, ot riet, vaft gewonden, daar zy hun neft — gen, gemeenlyk over dag hunne ne en, en paren zich , om jon» 
om heen werken, waar toe zy cerít verkiezen de groffte halm- gn te telen; maar zo lang als zy broejen, zingen zy niet, en 
fteclen, om de ftevigheit te maken, gelyk men ziet op wat wy- — beginnen ook niet weder voor dat de jongen groot zyn gewor- 
ze men de ribben of binnehouten aan cenfchipmaakt,om'ereerft den, om den Schepper alsdan voor zyne weldaadt te danken, 
een gedaante van te krygen, daar zy vervolgens hun neft om ... waar in zy de mceíte menfchen verre overtreffen. En dus ziet 
heen werken. En in der daadt, zo wel het wyfje, als het man-^^ men veelmalen , dat de redenloze dieren den meních, die nict 
netje hebben cen zo fchrander overleg, dat zy uitzocken alhet — alleen naar Gods beeldt gefchapen, maar ook met cene Goddely- 
gcen hen tot voltoojing van het neft dienftig is, brengende ook — ke zicle begaaft is, in deugdt te boven gaan. Hier mag wel by- 
Diets anders aan dan het geen bekwaam is om hun bouwwerkte —gevocegt worden : Het mizf? geacbt , bet meeft verloren, Maar FX 
voltoojen. Gelyk nu een timmerman weet wat voor hout tot — zullen ons niet verder uitlaten over zaken, die buiten ons beftelc 
het timmeren van een huis of fchip nodig is, en het zwaarfte — zyn; want ieder vogel zingt zyn dcuntje op zyne wyze, cn 
hout niet naar boven, maar naar beneden verwerkt, om een .meent, dat het zyne het befte is. Wy vinden in een Hoog- 
£oed fondament te hebben, even zo cen natuurlyk overleg en in- — duitích Liedebock cen liedtje , op den Lentetydt of de May- 
Befchapen kennis van:den almogenden Schepper ziet men in de ^ maandt tocgepaít, wiens aangenaamhcit voor den menfch, cn'al 
vogelen voor alle andere dieren des velds uitblinken. Het man- wat leven heeft, daar in wordt uitgedrükt; waar by ook iet gc- 
netje en wyfje zyn even naarftig om elkander de behulpzame — voegt is van de zangvogelen. 
handt te bieden, alzo het werk door een alleen niet kan gedaan 
worden; te weten, terwyl het cen de ftoffe, waar van het neft 
Tom. I. pda Het 
