(CH) 
de, waren inwendig vrij wel naar de behoeften van het 
klimaat ingerigt en ‚zoodra de toenemende Europeesche 
populatie het wenschelijk maakte, legde men de zuider- 
ooster- en wester-voorsteden aan en begon men zich eeni- 
ge landhuizen langs den weg van Jacatra en Molenvliet te 
laten bouwen.--- De Chinezen vestigden zich midden tus- 
schen de Europeanen en bezaten talrijke winkels, werk- 
plaatsen en fabrijken en tevens ook, vooral na de iĳjzing- 
wekkende gebeurtenissen in 1740 (1), die wij huiveren 
hier ter sprake te brengen, in het Chineesch Kamp, waar- 
van zij weldra eene soort van stad vormden, maar die 
door kleinheid en bekrompenheid der huizen, door eng- 
heid en bogtigheid der straten , door smalheid en drabbig- 
heid der slooten, en voorts door de eigene onzindelijkheid 
_der Chinezen, weldra het ongezondste gedeelte van Batavia 
uitmaakte. (2)— De inlanders trokken zich in hunne kam- 
pongs terug en woonden daar in de nabijheid der stad , zonder 
al de nadeelen van derzelver dampkring te ondervinden. 
De ziekten, die Batavia’s inwoners aantastten, waren 
voornamelijk pernicieuse koortsen en intensieve dijsente- 
rieën, en het is niet overdreven te stellen, dat 5/6 der 
sterfgevallen de gevolgen dezer ziekten waren.(3) 
(1) De moord der Chinezen; Zie Van Hoëvell , Batavia in 1740. 
Tijdschr. v. N. I. 3e Jaarg. re dl. p. 477556 en de Chrono- 
logische Geschiedenis van Batavia door een’ Chinees, vertaald 
door Medhurst ibid. 3e Jaarg. 2° dl. p. 51—74, vooral merk- 
waardig door de wijze waarop een Chinees denzelven verhaalt. 
Voorts de averige overbekende werken. 
(2) Bij Nieuhof, Gedenkw. Zee en Landreize, in 1682 uitge- 
geven, vinden wij p. 215, dat toen nog de Chinezen „ ook de 
oostzijde (van de stad) bijna in hebben.” De meeste Inlanders 
woonden toen op de Rhinoceros-gracht. 
(3) Later zullen wij zien , dat ook thans nog de meeste lijders 
hier ten gevolge dezer ziekten bezwijken. 
