(18 ) 
den, (1) de Tjiliwong bij haar treden buiten de.stad , eene 
andere rigting, sloot haar van de haven af en noodzaakte 
haar, zich een paar honderd roeden westelijker in de zee te 
ontlasten, waar zij nu, zonder nadeel voor den handel, ha- 
re praecipitaten afzet. 
Dit was reeds veel gedaan, maar het was nog niet ge- 
noeg. Om Batavia tot eene stad te maken, wier gezond- 
heid gelijk te stellen zou zijn, met zoovele andere kustste- 
den der keerkring-gewesten, was nog een groote stap 
noodig. Die stap is gedaan door Daendels, en er werd 
slechts een twintigtal jaren vereischt, om Batavia schooner 
dan ooit te doen herrijzen op een hooger terrein, drie pa- 
len verder landwaarts, waar hetzelve nu als eene ruime en 
prachtige landstad het sieraad van Neêrland’s Indië uit- 
maakt. 
Daendels, wiens daden, als die van zoo vele groote 
mannen , eerst na zijnen dood naar waarde werden geschat, 
begreep in eens een einde te moeten maken aan de ver- 
derfelijke verhoudingen , waarin Batavia’s ingezetenen zich 
bevonden. Zwanger van twee groote plannen, het een om 
Soerabaja tot hoofdplaats te maken van het Neêrlandsch ge- 
zag in deze gewesten, het ander om, in de uitvoering 
van zijn eerste plan te veel tegenkanting ontmoetende, 
Batavia meer zuidwaarts te verleggen, en overtuigd dat 
Batavia nimmermeer voor een’ inlandschen vijand zou heb- 
ben te vreezen, liet hij de wallen der stad omverhalen , 
het kasteel slechten en begon de vorming der nieuwe stad 
door den bouw van nieuwe kazernes, nette officierswonin- 
gen en vaneen voor de Gouverneurs Generaal bestemd Pa- 
leis op het terrein van Weltevreden. (2) 
(1) 1830-1833. 
(2) C. S. W. Graaf van Hogendorp, Coup d'oeil sur Ille 
de Java, etc. pag. eor. Uitvoeriger in .Daendel’s Staat der 
Ned. Oost-Ind. Bezittingen, 1814. fol. p. 6163. 
