(34) 
Daarom bare het geene verwondering, dat de moeras- 
lucht in de keerkings-gewesten in het algemeen hoogere 
ziektevormen voortbrengt dan in koudere landen, waar 
gedurende een groot gedeelte des jaars het organisch leven 
wordt aan banden gelegd , waar zelfs de oppervlakte der 
wateren kristalliseert en de almospheer sterk positief elec- 
trisch wordt. Die gunstige tusschentijden komen hier nmmer 
voor , en de dagelijksche temperatuur-vermindering, hier 
door de wenteling der aarde om haren as te weeg gebragt, 
zij vermag niet, het moerasleven te onderdrukken , maar 
condenseert slechts deszelfs exhalaties en schenkt derzelver 
werking zelfs eene nog hoogere intensiteit. 
Wij moeten hier tevens opmerkzaam maken, op het ver- 
schil in de schadelijkheid der effluvien van zoet-en van 
zoutwater houdende moerassen en velden. De moerassen 
die, noordwaarts- noordwest- en noordoostwaarts van Ba- 
tavia, zich langs het strand uitstrekken, zijn veelal zout- 
water houdende. Het zeewater is hier met het regenwa- 
ter en rivierwater vermengd. De inbevatte zouten, voor 
al de sulphaten , op de organische stoffen inwerkende , zou- 
den de ontwikkeling van gassen bevorderen en ook quali- 
tatief nadeeliger maken. Wat van de werking dier zou- 
ten nu zij, zoo veel is zeker, dat de exhalaties der zout- 
water - moerassen nadeeliger zijn dan van die, welke meer 
nabij Nieuw Batavia liggen en welker water deels sma- 
keloos en flaauw , deels eenigzins brak is (1). De efilu- 
(1) Behalve een’ rijkdom van andere moerasplanten, bedekken 
hier duizenden Nelumboneën de oppervlakte van het drabbig wa- 
ter en herscheppen dezelve schijnbaar in een met sierlijke , groote, 
hart- en schildvormige, levendig groene bladeren bedekt land. En 
wanneer de bloeitijd daar is, in de maanden April tot October , 
dan schieten er prachtige bloemen uit op, vooral de tulpvormige 
reusachtige bloemen van de Tarattie (Nelumbium speciosum) die 
