(38 ) 
gezeld. De ziektegenius was dus zeer wel verklaarbaar, 
maar moeijelijker is de juiste verklaring, hoe de aardbe- 
vingen den atmospheer in een’ zoo disharmonischen toestand 
brengen. Volgens #. Hoffmann en van Buch , ondergaat 
de barometerstand bij aardbevingen geene noemenswaardige 
wijzigingen. Trouwens, deze zijn te Batavia altijd zeer 
gering (1). De invloed der aardbevingen op de magneet 
naald wordt niet altijd waargenomen. dM. von Humboldt 
nam dien invloed het eerst waar, bij de aardbeving in 
Cumana op den Afc? November 1792, maar latere obser- 
vaties hebben denzelven net altijd gestaafd (2). 
Wij zijn geneigd, deze werking der aardbevingen voorna- 
melijk toeteschrijven aan de veranderde electriciteitsver- 
houding , waarin de aarde met hare luchtzee wordt gebragt, 
terwijl daar , waar tevens vulkanische erupties plaats heb- 
ben, ook deze op den toestand van het weder inwerken. 
De dampkrings-toestanden schijnen overigens tot het ont- 
staan dezer ontzettende natuurverschijnselen weinig of niets 
bijtedragen ; althans heeft een vergelijkend overzigt der- 
zelve doenzien , dat zij zich aan geenejaargetijden of maan- 
den binden (3), terwijl Molina van Chili getuigt, dat hij 
de aldaar veelvuldige aardbevingen bij alle weerstoestanden 
heeft geobserveerd. 
Als ter loops is in het begin dezer bijdrage reeds ge- 
sproken over het verband; waarin de land- en zeewinden 
met de plaatselijke gezondheid staan. Wij moeten er nog 
het een en ander aan toevoegen. 
Het is algemeen bekend , hoe deze dagelijksche windwis- 
(1) In gewone tijden varieert die stand slechts ‘tusschen 28,3 
en 29,5. 
(Ce) Vide Kämtz. Lehrbuch der Meteorologie. Bd. II, pag. 518. 
(3) Kämtz. 1. c. Bd. III, pag. 537. Evenwel komen de aard- 
bevingen te Batavia het meest in de regenmoesson voor. 
