(42) 
doende als verkoudheden, ligte diarrhoeen, gastrische on- 
gesteldheden) en rheumatismen, de natuurlijke gevolgen 
van gesupprimeerde huidfunetie, door sterke vochtgehalte 
en snelle temperatuurwisseling des dampkrings. 
Geheel anders is het in den kenteringstijd. De regens 
vallen alsdan niet meer in zoo groote hoeveelheid en niet 
dagelijks. Er komen reeds dagen, waarin de hemel onbe- 
wolkt is en de zon hare volle magt op den bodem oefent. 
De rivieren treden niet meer of slechts zelden buiten de 
oevers. Het water , dat zij in de omliggende landen ,rijst- 
velden en moerassen hadden afgezet, stagneert, wordt 
door den meer verwarmden bodem verdampt en stijgt , ver- 
bonden met de effluvien , wier vorming door den stilstand 
van het drabbig water zoo zeer begunstigd wordt, in den 
dampkring op ‚, om al naar dat de wind het voert, het le- 
ven der menschen te infesteren en des te verderfelijker op 
het organisme te werken , hoemeer de effluvien in gecon- 
centreerden toestand met hetzelve in aanraking komen en 
hoe vatbaarder het organisme voor dezelver inwerking is. 
Even als lente en herfst in vele buitenkeerkringsgewes- 
ten zoo gevaarlijk zijn, door de zoogenaamde voor- en na- 
jaars- koortsen, even zoo zijn de kenteringstijden der 
moussons te Batavia de gevaarlijkste en kenmerken zich 
voornamelijk door hardnekkige tusschenpoozende en remit- 
terende koortsen, die, al naar de vatbaarheid des lig- 
chaams en naar de intensiteit van de gecombineerde scha- 
delijke magten , de tallooze schakeringen opleveren, die er 
tusschen eene eenvoudige Tertiana en den veelal doodelij- 
ken Tijphus bestaan. 
De boven opgesomde, voor de gezondheid zoo nadeelige 
verhoudingen, vallen vooreen groot gedeelte weg , wanneer 
de drooge mousson volkomen zich heeft gevestigd. Vele velden 
en moerassen houden alsdan op , schadelijke dampen uit- 
testooten , omdat zij door de hoogst spaarzame regens geen 
