(56 ) 
meen , op de saniteits-verhouding der hoofdstad, door hare 
vegetatie te weeg gebragt. 
“Het resulteert al dadelijk uit het voorgaande, dat Bata- 
via zich, ten dezen opzigte, in geheel andere verhoudin- 
gen bevindt, dan de meeste hoofdsteden. 
Ruim uiteen gebouwd , met pleinen, velden en sawah’s 
in deszelfs boezem , wordt de luchtstrooming te Batavia niet 
belemmerd, dan dààr , waar de Kampongs te digt zijn be- 
plant, of waar deze te digt aan de Europeesche wijken slui- 
ten. De dampkring is er minder dan in andere steden be- 
zwangerd , met wat eene zamengedrongen bevolking tot des- 
zelfs verontreiniging toebrengt, maar het zijn hier de te 
overvloediger uitwasemingen der planten, die de mensch 
onophoudelijk inspireert, Het zal hier naauwelijks noodig 
zijn te herinneren de verhoudingen waarin de planten 
tot den dampkring staan , de verschillende reactie der 
planten op denzelven ’s daags en des nachts. De respira- 
tie der planten is, wat derzelver zin betreft, geene andere 
dan die der dieren , maar derzelver invloed op den damp- 
kring is een tegenovergestelde.— Het is overbekend dat de 
meeste planten bij inwerking van het zonlicht zuurstofgas 
van zich geven en des nachts koolzuurgas uitstooten (1) , 
en het ligt dus in den aard der zaak , dat daar, waar , zoo- 
als te Batavia, de Flora bijzonder rijk is aan individu’s, 
ook de luchtbezwangering met een plus van gemelde gas- 
soorten , daarmede in evenredigheid moet staan. 
Evenwel, zulks influeert op de gezondheid der inwoners 
al zeer weinig, en slechts alleen in de kampongs waar zich 
de planten-exhalaties en bodem-uitwaseming onder het digt 
geboomte concentreren, zijn zij van eene bepaald nadeelige 
(1) In dit meeste gevallen is dit koolzuur ook vermengd met 
waterstofgas en soms ook met stikstofgas. 
