(57) 
werking op ons organisme (1). Wat de moeras-vegetatie 
in het bijzonder bijdraagt tot het infecteren des atmospheers, 
hebben wij bij onze beschouwing over de zoogenaamde mi- 
asmen reeds vlugtig aangestipt, en het oog houdende op 
het moerasleven , dat hier geen’ slaap kent, behoeft het 
vroeger daaromtrent gezegde hier geen verder betoog. 
Maar is de plantenwereld hier per se van minder uitge- 
drukten invloed op de gezondheid, zij is het toch secundair 
door sommige algemeene en plaatselijke verhoudingen , waar- 
in zij Batavia brengt. — 
Wanneer het onweerzwanger zwerk Batavia nadert, 
wordt het er boven opgehouden door den invloed van het 
hoog geboomte, welks attractieve kracht de buijen hier 
langer boven de stad zwevende houdt en langer aanhou- 
dende regens veroorzaakt (2), waarvan eene meerdere voch- 
tigheid en sterkere uitdamping des bodems het gevolg zijn. 
Waar het geboomte digt in een staat, blijft, wat reeds vroe- 
ger is aangetoond, de bodem vochtiger , omdat het regen- 
water niet behoorlijk kan worden opgeheven , en wordt te- 
vens de dampkring, zoo mogelijk, met nog meer vocht 
bezwangerd , eene rijke bron openende voor het ontstaan 
van veelsoortige ziekten. In de Europeesche wijken treft 
men deze verhoudingen minder aan , maar des te meer in 
(2) Men heeft de onschuldige Tamarinde-boomen , waarop men 
goedgevonden heeft een ruim deel te laden van de schuld van oud 
Batavia’s ongezondheid, ook te laste gelegd , dat zij zoo schadelijk 
zouden zijn, doordien hunne ’s avonds zamenvallende bladertjes, 
’s morgens vroeg bij derzelver heropening, nadeelige dampen van 
zich zouden geven! 
(2) De Klapper-palmen vooral trekken sterk den bliksem aan, 
en worden hier dikwerf door denzelven neêrgeveld-- Reeds Le Dulx 
beschouwde ze als Natuurlijke afleiders. Vide Verhand. van het 
Bat. Gen. van Kunsten en Wetenschappen Vol. V. pag. 1. etc. 
