(65 ) 
aangezien de ondervinding niets dan de ongerijmdheid van 
dit vertelsel bevestigt, mogen wij het geloof daaraan vol- 
strekt weigeren. Hoe onschuldig echter de rijst ten- dezen 
opzigte is, is het niettemin eene waarheid, dat zij koud 
genuttigd , voor de digestie-organen beter is, dan warm 
gebruikt. Trouwens, dit is hier het geval met de meeste 
voedselstoffen. Eene koude tafel is hier de beste. 
Bij de Europeanen te Batavia, is de rijst op de tafels 
veelal niet of slechts pro forma aanwezig. In het algemeen 
bemint men de rijst niet, en zelfs behoort het, naar het 
schijnt , tot den minder goeden toon, rijst te nuttigen. De 
tafels moeten overdekt zijn met eene keur van Europeesche 
spijzen , welke aan de ondoelmatigheid van derzelver gebruik 
slechts hebben tegen te stellen , dat zij het gehemelte van den 
gastronoom aangenamer prikkelen en den Europeaan het 
afzijn uit zijn geboorteland eenigzins vergoeden. Het wa- 
re te wenschen, dat de Europeanen in dit opzigt een voor- 
beeld namen aan de inlanders, die’ blijkbaar het gezondste 
gedeelte van Batavia’s bevolking uitmaken en aan de ge- 
ringste sterfte onderhevig zijn, maar die ook de aanwij- 
zing der natuur hebben gevolgd, in eene voortreffelijke keu- 
ze hunner spijzen. | 
Voor den inlander is de rijst alles. Zonder rijst zou een 
maaltijd hem geen maaltijd zijn. Hij eet ze gewoonlijk ge- 
kookt (niet volkomen gaar) en nuttigt ze met een weinig 
zout, met wat spaansche peper of andere specerijen, be- 
nevens visch, kippenvleesch, en soms ook met eenige in- 
landsche groenten. Deze wijze van spijzigen houdt het lig- 
chaam het best in stand, voorkomt de te groote veneusi- 
teit des bloeds, de te groote vetheid des ligchaams en weert 
tevens de hier zoo algemeen heerschende voorbeschiktheid 
tot lever- milt- en intestinaal-ziekten, waarvan zoo velen 
hier de slagtoffers zijn. 
De rijst is ook een wezenlijk en voortreffelijk geneesmid- 
5 
