(66 ) 
middel. Onder de dizetetica, die toch evenzeer geneesmid- 
delen zijn als onze eigenlijke medicamenten, staat zij met 
de Arrowroot boven aan, vooral in den vorm van pap 
(Boebor) en dik afkooksel (kandjie): terwijl bij ontste- 
kingachtige en catarrhale ziekten in het algemeen en bij 
die der spijsbuis in het bijzonder, het rijstwater (ajer 
kandjie) , van zoo voortreffelijk als algemeen erkend nut 
is (1) / 
Maar wij moeten korter zijn. 
Op verre na niet zoo algemeen gekultiveerd en ook van 
minder gebruik, is de Mais (Zea Mais L.) de Djagong 
der inlanders. Slechts als bij uitzondering wordt ze door 
sommigen gekookt of geroosterd genuttigd, en in en om 
Batavia treft men dezelve slechts hier en daar in particuliere 
tuinen aan. Het Suikerriet (Saccharum officinarum L.) (2) 
daarentegen, de Zoebve der Maleijers, bedekt even als de 
rijst, uitgestrekte velden rondom de hoofdstad , en wijkt in 
in commercieele belangrijkheid voor de rijst niet.-=-. 
Als eene der fraaiste soorten van de Grassen; is de 
Bamboe (Bambusa arundinacea W.) (3) tevens een der 
nuttigste. De Bamboe strekt den inlander tot voedsel „ tot 
geregten, tot huis, tot meubels, tot gereedschappen , tot 
wapens. In de rijst en bamboe bezit de inlander het noo- 
(1) Rumphius was in dwaling, toen hij van het rijstwater 
schreef : „die tot het Bord geneigd zijn, moeten zulks meiden, 
of immers niet warm drinken.” Vide ej. Herb. Amboin. vol. V. 
p. 200. 
(2) Andere soorten van hier (in het wild) voorkomende Sac- 
charum soorten zijn de Allang-Allang (Saccharum Koenigii P.); 
de Glaga (S. Glaga R‚); de Boentoet-anjing (S. Caninum W). 
(3) Behalve de Arundinacea, prijkt hier in de tuinen ook de 
‘ „B. glauca W. (Bamboe Tjina), waarschijnlijk uit China herwaarts 
overgebragt. 
