(83 ) 
Het is algemeen aangenomeu , vernemen wij van Broussais 
in zijn onschatbaar werk. » Histoire des phlegmasies F. 
HI pag. 3, » quele calorique rend les corps vivans plus 
affectibles et plus susceptibles de réaction.”’ En niet alleen, 
dat geneesheeren van naam de uitwerking der warmte op 
het ligchaam zoo verschillend verklaard hebben , maar ook 
dezelfde temperatuur is onder dezelfde omstandigheden, 
voor het eené individu warm en voor het andere heet, en 
ook , doch in verschillende omstandigheden, is dezelfde tem- 
peratuur, voor hetzelfde individu, daneens koud , dan eens 
warm, dan eens heet ; zoodat wij genoodzaakt zijn om aan 
te nemen, dat de uitwerking der aanhoudende warmte op 
het menschelijk ligchaam door zeer vele bijkomende om- 
standigheden , die zoo wel in als buiten den mensch gele- 
gen zijn, gewijzigd wordt. De bereids genoemde navolger 
van Brown, Röschlaub , heeft teregt het volgende daar- 
omtrent aangemerkt. » Laat ons alle verhoudingen , waar- 
in zich vele natien bevinden, welke in zeer heilzame warme 
landstreken wonen, in overweging nemen. Welke. menigte 
en verscheidenheid der verschillendste oorzaken vertoont 
zich aldaar aan ons opmerkzaam oog , oorzaken die menig- 
werf gezamenlijk op volkeren, die in koude oorden wonen, 
geenen invloed hebben. Letten wij verder op de verzwak- 
kende leefwijze, luxus, brasserijen, luiheid , bijgeloof, 
fanatismus , slechte opvoeding, op het schrik of slavernij 
verbreidend despotisme, op de ontbering der beste voe- 
dings-middelen en verkwikkende dranken z. a. wijn, of 
op het misbruik van nog schadelijker middelen z. a. opium 
en andere. Wanneer nu op een volk zoo vele oorzaken ge- 
zamelijk invloed hebben, waarvan reeds één voldoende is 
om direkt of indirekt grooten graad van zwakte voort te 
brengen , hoezeer dwaalt dan ons oordeel, wanneer wij aan 
ééne oorzaak , namelijk de warmte, alles willen toeschrij- 
ven,” Dergelijke terestwijzingen lezen wij liever uit de 
