(H2) 
Sallustius (1) en andere gezegd hebben, de verregaande 
vadsigheid en ledigheid ; want is het gevoel voor het schoo- 
ne en het heilige eens bij den mensch ontwikkeld, dan is 
| geene zon, al staat zij tweemaal in het jaar regtstandig op 
ons hoofd , in staat dat gevoel te onderdrukken. | 
Even zoo zeer als in Zuropa het hart en het hoofd van 
den mensch door opvoeding, door opleiding ontwikkeld 
worden, even zoo zeer zal zich hier de mensch ontwikke- 
len, die als mensch opgevoed en opgeleid is. En even zoo 
zeer als in Zwuropa het voorbeeld. van beschaafde mannen 
de jongere opwekt, om met ijver en naauwgezetheid hun- 
ne maatschappelijke pligten te vervullen, even zoo wordt 
hier de-mensch opgewekt, wanneer hij ziet, dat mannen, 
ouder van dagen, hooger in aanzien, ware voorstanders 
zijn van alles wat goed en edel, van alles wat regtvaardig 
en heilig is; wanneer hij ziet, dat zij geenszins, zoo als 
in de gematigde landen door sommigen gezegden zelfs ge- 
schreven wordt, als planten® als dieren , als onbestendige , 
karakterlooze menschen leven. En al ware het niet opzet- 
telijk betoogd, dat in Nederland’®® Indië Kunsten en We- 
tenschappen beoefend zijn en nog heden beoefend worden 
(2), dan zouden wij evenwel verklaren , dat de warmte 4 
wel is waar, invloed heeft op de zielskracht van den Eu- 
ropeaan ; maar geen’ verdoovenden , geen’ onderdrukkenden , 
ignavia crescit „ exercitatione vero et laboribus animi fortitudo. 
De aëre locis et aquis. Ed. Foësii pi. p. 294. 
(1) Sed nostra omnis vis in animo et corpore sita est: animi ím- 
perio, corporis servitio magis utimur. Alterum nobis cum dis, 
alterum cum belluis commune est. 
(ce) W. R. van Hoëvell, Geschiedkundig overzigt van de be- 
oefening van Kunsten en Wetenschappen in Nederland's Indic , 
Batavia 1839. 
