(289 ) 
vochtige en op vele plaatsen zelfs moerassige aarde zijn 
zoo sterk , dat de atmospherische lucht, die men aanneemt 
uit 79 deelen stikstof, 21 deelen zuurstof en uit eene ge- 
ringe hoeveelheid koolzuurgas te bestaan, voorzeker eene 
grootere hoeveelheid van stoffen bevat, dan de chemie noemt. 
(1) Alis ook de verhouding der lucht ten opzigte van 
de hoeveelheid der bestanddeelen, waaruit zij is zamenge- 
steld, met chemische naauwkeurigheid bepaald, in qualita- 
tieve betrekking is zij nog te weinig onderzocht, om eene 
allezins voldoende opheldering te geven. De aanwezigheid 
van koortsvoortbrengende miasmata in den atmospheer te 
Amboina valt niet te betwijfelen. Dit komt bijzonder 
in aanmerking door de verandering, welke de luchtgesteld- 
heid sedert de aardbevingen van 1835 ondergaan heeft en 
waardoor de vroeger zoo gezonde plaats ongezond geworden 
en van endemische koortsen bezocht is, die zich sedert ge- 
noemd jaar nog niet verminderd hebben, maar wel, zoo als 
in 1838 tot epidemie gestegen zijn en Amboina tot een der 
ongezondste etablissementen van den geheelen Archipel 
maken. Deze verandering laat zich met die der Maremmen 
in Italie vergelijken, waar vroeger gezonde en sterk be- 
woonde streken met den tijd en in verband met aardbevin- 
gen zoo ongezond zijn geworden, dat de menschen deze 
plaatsen geheel en al moesten verlaten of uitgestorven zijn. 
Die plaatsen zijn sedert derzelver verandering niet weder 
gezonder geworden en zoo veranderde ook de Campagna di 
Roma, voor en kort na de Christelijke tijdrekening een 
gezegend land , in eene woestenij en zijn zelfs vele wijken 
van Rome onbewoonbaar geworden, in andere de bewoners 
genoodzaakt, in de bovenverdiepingen der huizen te wo- 
[1] De verhouding van de eaindreioe der emars besindie jucht 
blijft altijd dezelfde. Red, bek 
