(293 ) 
boina doen behouden, die het nu heeft. Schoon zij dus 
verderfelijk voor dit eiland zijn, dragen zij toch bij tot de 
verdere volmaking van onzen aardbol en zijn in zoo verre 
natuurlijke verschijnselen; want aardbevingen, diesde vul- 
kanische erupties altijd voorafgaan, ontstaan uit de afwis- 
selende werking van het aardbinnenste met de buitenwe- 
reld, zooals Van Humboldt te regt aanmerkt, en zijn een 
magtig agens tot de ontwikkeling van de aarde. Merk- 
waardig was het, dat bij de aardbeving van 1835 de berg 
Wawani zich volkomen rustig hield , ja dat de oudste in- 
gezetenen geene herinnering hebben van zijne vroegere uit- 
barstingen, die men toch in wetenschappelijke werken op- 
gegeven vindt, als zijnde voorgevallen in de jaren 1674, 
1694, 1816, 1820 en 1824. De zwaarste aardbevingen in 
nieuweren tijd waren die van 1815 en 1825; de laatste den 
en November, des morgens tusschen twee en drie uren, 
waarbij een gedeelte van den ringmuur van de werf instort- 
te, tegen welke de werklieden hunne hutten hadden aange- 
bouwd, waaronder zij bedolven werden. 
Water. 
Ofschoon de reeds gemelde rivieren de stad besproeijen 
en zuiver, helder water bezitten, trekt men toch geen voor- 
deel daar van tot het daarstellen van loopende bronnen, 
maar haalt het water uit putten, die hoe nader bij het 
strand, des te minder goed en ververschend water hebben. 
De putten in het fort zijn ondiep, daar zij maar 16 voeten 
in den grond gaan; het water is dus meer aan de zon- 
hitte blootgesteld , heeft eene te hooge temperatuur en is 
flaauw van smaak. De warmtegraad, welke het bezit 
begunstigt het ontstaan van infusoriën en lagere dieren 
en wordt door aanhoudend genot een hoofdoorzaak tot het 
ontstaan der koorts. Het ware wenschelijk , dat hetzelve 
