( 366 ) 
dien de helling-vlakten vormen, heeft deszelfs punt bijna 
overal in het tegenwoordig bed der rivier. 
Het mag niet onopgemerkt blijven, dat aan den voet van 
den berg, aan den W. oever van de rivier, geene sporen 
van uitbarstingen uit deze kloof zijn te vinden, maar wel 
aan den 0. oever. Daar ligt de roode alluviegrond boven, 
welke het grootste gedeelte der noordkust van Java uit- 
maakt; hier is dezelve door vele en dikwijls zeer groote rots- 
blokken bedekt, tusschen welke men, verder naar beneden, 
eene zwarte, vette aarde vindt, die zeer vruchtbaar doch 
niet diep is. Het onderscheid van grond, aan de beide 
oevers der rivier, is zeer scherp afgeteekend. Juist dit 
bragt mij op het denkbeeld, dat de kloof van den Tjappoes 
met den krater van den berg (aangenomen dat er ooit een 
ware krater heeft bestaan) ter zelfder tijd voorhanden was, 
en dat de krater in het zuiden van den berg moest liggen. 
Het blijkt ook hieruit, dat alle hellingen van den berg 
minder steil zijn, dan in het Z., waardoor het hoogste punt , 
bij eene denkbeeldige verlenging, geheel naar het Z. zou 
gerigt zijn. Is ooit een groot of klein gedeelte van den berg 
ineengestort, dan kan de dwarswal nog een overblijfsel 
hiervan zijn. Het is natuurlijk dat lagen van brokken 
onregelmatiger en losser mBeten liggen, dan de op hare 
plaats gebleven rotswanden. Door de eersten kon het 
onderaardsch vuur zich het gemakkelijkst eenen weg banen, 
en daarom waren de Solfatara’s juist de plaatsen, welke 
boven den voormaligen krater of het naast bij denzelven 
lagen. De massa’s langs de oevers van den Tjappoes konden 
door stortvloeden, of ook op eene buitengewone wijze, 
daardoor naar beneden zijn gekomen, dat, bij eene instor- 
ting van de bergwanden, stukken steen , zand en modder , 
zijdelings zijn voortgeslingerd, voornamelijk door de groote 
drukking, welke de ingesloten lucht van boven ondervond. 
