( 466 ) 
dagen der verledenheid spreken , dan was geen land gezon- 
der, dan Amboina. Zulks beweren ook de oude schrijvers, 
doch daaraan is niet onvoorwaardelijk geloof te hechten, 
want er bestaan hier zoovele oorzaken tot het ontstaan der. 
koorts, dat niet altijd de invloeden van aardbevingen 
noodig zijn om deze te doen uitbreken. De aardbevingen heb- 
ben dit land meer dan eens als ongezond berucht gemaakt , 
en Valentijn zegt uitdrukkelijk, dat na die van 1671, 1674 
en 1687 de plaats ongezond was geworden. Ook beschrijft 
hij eene koorts aan het land eigen, maar zoo verward en 
onduidelijk, dat men niet kan nagaan, welke ziekte hij be- 
doelt. Rheumatische lamheid en Dysenterien komen ook nu 
nog voor, ofschoon tegenwoordig slechts sporadisch. 
De Lepra is op de omliggende eilanden vrij algemeen ; zij 
komt voor als knollige (Elephantiasis) en schubbige (Ich- 
thyosis) en vele individu’s hebben Elephantiasis en Ichthy- 
osis te gelijk. Daar de afschuw van deze ziekte bij de be- 
volking niet zoo sterk is, als de liefde tot hunne verwan- 
ten, die daarmede behebt zijn, zoo moet zich de ziekte, 
natuurlijk, daar zij besmettelijk is (zoo als wij bij een’ 
zendeling nog kortelijks hebben geobserveerd) zeer ver- 
breiden. Bij een geneeskundig onderzoek der eilanden 
Saparoea, Haroekoe en Noessa- Lawut vonden wij 240 le- 
preuzen, waarvan de meesten leden van talrijke familiën 
waren, en men kan gissen, hoe velen er dan nog door de 
naauwe zamenleving besmet mogen zijn, die men niet 
opgegeven had. Er bestaan Lepragestichten te Way. Nitoe 
en op het eiland Molana bij Saparoea, waar men de men- 
schelijke ellende in den hoogsten graad zien kan, ofschoon 
de lepreuzen om hunne ziekte niet neêrslagtiger zijn, ja zelfs 
onder elkander verbindtenissen aangaan en de mannen som- 
tijds om de vrouwen twisten, hetgeen als een gebrek dier 
gestichten kan worden aangemerkt en het wenschelijk maakt, 
dat beide sexen gescheiden worden. 
