(510 ) 
te der bevolking buite de eérste levenbéhoefte. Velen 
verkeeren in de noodzakelijkheid , tet hoofdvoedsel in plaats 
van rijst, sago, kaúoe-oebie en djadgong te bezigen. Dit 
kan wel worden beschouwd „, als een hoofdoorzakelijk mo- 
ment te hebben gegeven, ter voortbrenging der ment 
hebbende epidemie. 
Voorafgegane lange droogte in het jaar 1841 ‚ en daar- 
op gevolgde aanhoudende regens in de laatste maanden van 
1842 en nog in het begin van 1843, hebben échter. zeker 
het grootste aandeel aan de ontwikkeling der epidemie in 
de bovenlanden gehad. 
Volgens ingewonnen berigten en gedane waarnemingen, 
heeft de ziekte zich vertoond op zoo verschillende plaat- 
sen, in hoog en laag gelegene districten , in groote en kleine 
kampongs, op drooge- en op vochtige gronden, in kam- 
pongs met sawahs omgeven en ín andere op een onbebouwd 
terrein gelegen; dat opzigtelijk de oorzaken, geene plaat- 
selijke gelegenheden in adnmerking kunnen worden ge- 
bragt. Of het ontstaan der epidemie; mogelijk ook in kos- 
mische oorzaken moet worden gezóeht, blijft problersa- 
tisch (?). Zonder twijfel, zoo als reeds gezegd is „ hadden 
echter de plaats gehad hebbende atmospherische toestan- 
den daaraan veel deel. 
Kwaadaardige koortsen vän dien aard, hebben kier vol- 
gens vertellen van verscheidene inlardsche hoofden, reeds 
sedert eene reeks van jaren geheerscht, en wel volgens gis 
sing voor circa twaalf jaren. Op sotùmige plaatsen, zoo als 
in Tannah datar, later niiet nog veel grootere intensiteit, 
zijnde alstoen in enkele negorijen meer dan de helft der 
bevolking, ten gevolge dezer koorts uitgestorven. Van 
dien tijd af aan hebben wel altijd enkele individu’s aan 
deze koortsen geleden, doch was de ziekte niet algemeen. 
De hier op Sumatra's Westkust heerschende ,„ endemische 
intermitterende koortsen, hebben: door het van tijd tot 
