( 559 ) 
noodlottig zijn voor den nabij dezelve wonenden mensch , 
niet zoo zeer terugkeeringen der organismen tot de anor- 
ganische natuur, als wel ontschakelingen van de gronddeelen 
der organismen en hereenigingen derzelve tot andere vor- 
men , altijd echter ten koste van het omringend medium , 
en daardoor min of meer gepaard met uitstooting van de 
uit derzelver vereeniging gerukte grondstoffen , d. i. met 
ontwikkelmng van exhalatien, effluviën of gassoorten. 
Bij Batavia’s klimaat, bodem en moerassen , zouden die 
verschijnselen nog vreeswekkender zijn, indien zij niet mag- 
tig werden beperkt, juist door den onmetelijken rijkdom 
der moeras - fauna. 
De Polijgastrica approprieren zich de geïsoleerde cellen , 
zoowel van dierlijken als plantaardigen oorsprong en sparen 
ook elkander niet ; de Rotatorien verslinden de Polijgastrica en 
de cellen ; de Entomostraken voeden zich met die alle. Mi- 
eroscopische Nematoïeden (Anguillulen) en Helicoïeden , 
ondersteunen de Entomostraken in hunnen verwoesting- 
arbeid en dienen zelve weder aan de waterinsecten en rep- 
tilienlarven en jongen tot voedsel. Wat plantaardigs de 
moerassen bezwangert, dient den Mierozoen zoowel als de 
moerasvisschen tot voedsel. Kleinere visschen en reptilien 
worden de buit, deels van de grootere reptilien, deels van 
de moerasvogels , en zoo wordt zamengewerkt tot de har- 
monie van ’t geheel, waarvoor het individueele wordt op- 
geofferd, en waarvan de individu’s zoovele tijdelijke facto- 
ren zijn. 
Daarom ook zijn de moerassen voor de bevolking niet 
zoo schadelijk , wanneer er medium genoeg is, waarin die 
millioenen organismen zich kunnen bewegen, d- i. wanneer 
zij water genoeg bevatten , om de bedoelde metamorphosen te 
laten plaats hebben. De organismen blijven dan organis- 
men „ en worden minder in hunne verwijderde chemische 
bestanddeelen ontleed en de dampkring dus daarmede 
