( 107 ) 



eeoe hoofdoorzaak tot het ootstaaa der koorts eu abstinentie 

 het beste voorbehoedings middel tegen de ziekte. Hypertro- 

 phie van lever en milt , een gevolg van de koorts , disponeert 

 ook weder zeer tot recidieven en personen , welke daaraan 

 lijden , bezwijken gewoonlijk bij een langer verblijf in dit land. 

 Daarom is een langer verblijf noch wenschelijk noch raad- 

 zaam , waarop men bij het detacheren van Europeanen naar 

 dit land bijzonder zou moeten letten, daar deze door 

 een al te lang verblijf meestal een offer der ziekte of door 

 de organische veranderingen hunner ingewanden voor de 

 actieve dienst ongeschikt worden. Soldaten en officieren 

 kunnen door den militairen kommandant der Molukken 

 naar een ander etablissement verplaatst worden. Genees- 

 heeren echter , welke door hunne beroepspligl altijd aan 

 de koortsvoortbrengende invloeden zich moeten blootstel- 

 len, hebben hebbeu weinig keuze, dtiar er slechts een en- 

 kele buitenpost te Jf^ahaai op de Oostkust van Ctram 

 voor één officier van gezondheid bestaat. 



De oorzaken der ziekte zijn algemeene en bijzondere. 

 Algenieene zijn miasmen en de momenten welke deze 

 voortbrengen hebben wij bij de plaatsbeschrijving aange- 

 stipt. Verrotting van organische stoffen, eene door men- 

 schelijke ademhaling verontreinigde Incht , de lucht in de 

 ziekenzalen van het hospitaal , de nachtlucht en de rassche 

 afwisseling van koude en warmte gedurende de kentering 

 der moussons schijnen van minder belang te zijn dan het 

 uitwasemen van stagnerend water , vorhinflering van den 

 vrijen luchtstroom door al te welige vegetatie , gebrek aan 

 krachtige onweders , waardoor de electrieke spanning des 

 atmospheers verminderd wordt, aardbevingenen ingevolge 

 daarvan eene eigenaardige verandering in de luchtge- 

 steldheid. Of door aardbevingen stoften uit den grond in 

 gasvorm zich ontwikkelen kunnen, laten wij daar; genoeg 

 is het, dat de veranderingen in de luchtgesteldheid meestal 



