( 392 ) 



was dit in vroegere tijden het geval, toen deze slad 

 ontegenzeggelijk veel ongezonder was dan tegenwoordig » 

 welke ongezondheid wel gedeeltelijk aan de levenswijze 

 der inwoners was toeteschrijven , maar ook voor een groot 

 gedeelte aan de ondoelmatige bouworde en andere vroe- 

 ger bestaan hebbende oorzaken , welke thans voor een 

 groot gedeelte zijn uit den weg geruimd en veranderd. 



Yoor ik tot de bijzondere beschouwing overga van 

 de ziekte , welke ik mij voorgenomen heb met korte 

 woorden te schetsen, zoude het zeker, om hierin eene 

 eenigzins geregelde volgorde waartenemen , noodzakelijk 

 zijn, de plaatselijke gesteldheid der stad en ommelan- 

 den van Batavia nader uiteentezetten , als stellende 

 deze, door de aanwezige moerassen als anderzins de 

 oorzaak dezer endemische ziekte daar; aangezien echter 

 deze plaatselijke gesteldheid in de vorige afleveringen 

 van dit tijdschrift door den heer Hleeker uitvoerig is 

 behandeld, welke beschouwing nog voortgezet wordt, 

 zal ik ten einde niet in herhaling van de door ge- 

 noemden schrijver aangewende zaken te vervallen , voor 

 dit gedeelte naar diens Bijdragen tot de geneeskii?idige 

 topographie va?i Batavia verwijzen. Uit deze blijkt dan 

 ook, dat verschillende der oorzaken , welke deze stad en 

 omstreken zulk eeuen roem van ongezondheid hebben 

 doen verkrijgen, veel zijn verminderd, en hierdoor is 

 ook het aantal der vroeger aan deze koorts lijdenden en 

 ten grave dalenden aanmerkelijk verminderd; doch is het- 

 zelve onder hen, die nog tegenwoordig aan die oorzaken 

 zijn blootgesteld, steeds vrij aanmerkelijk. 



Intusschen zoude men een geheel verkeerd oordeel over 

 deze ziekte vellen , indien men haar aanwezen alleen tot 

 deze hoofdplaats of derzelver nabuurschap bepaalde , eu 

 om deze rede is de naam van Bataviasche koorts dan 

 ook als zeer ondoelmatig te beschouwen. Immers zal ie- 



