( 494 ) 



dan zij kunnen onderhouden , breken den echt , zonder 

 daarvan eeue gewetenszaak te maken. Zij rekenen de 

 vrouw eene ontrouw zeer hoog aan , en hoe spoedig hunne 

 liefde verflaauwt , zijn zij zeer ijverzuchtig en worden 

 door jaloerschheid tot de ergste misdaden verleid. De ge- 

 luakkelijkheid , waarmede echtverbindtenissen gesloten en 

 ontbonden worden , maken dezen band zeer los. Concu- 

 binage is onder de inlandsche vrouwen van Samarang 

 zeer algemeen , en hunne deugd wordt door geld ligt aan 

 bet wankelen gebragt. Het bederf der zeden is , in dit 

 opzigt, te Samarang dieper dan in de binnenlanden , de 

 residentien der groote Javaausche Vorsten welligt uitge- 

 zonderd. 



Aan het misbruik van sterke dranken zijn de Javanen 

 niet verslaafd , des te meer echter aan het opium rooken , 

 waarvan vooral de mindere klassen vele slagtoffers lellen. 

 Een waterachtig extract van opium met andere inlandsclie 

 narcotica, voornamelijk datura vermengd , wordt met een 

 weinig tabak in eene lange pijp verbrand en de rook in- 

 gezwolgen ; eene soort van dronkenschap, eene bedwelming 

 der zinnen , ^\e meestal in slaap eindigt , is het gevolg 

 daarvan ; — somtijds echter ook eene tot razernij opklim- 

 mende opgewektheid. Ook in latere gevolgen is het mis- 

 bruik van opium treuriger dan het misbruik van sterkeu 

 drank , hoewel beide ligchaam en geest bederven. 



Het zoogenaamde amok maken is gewoonlijk het gevolg 

 van misbruik van opium , bij een reeds opgewonden ge- 

 moed. Dit amok maken bestaat in eene tijdelijke verstands- 

 verbijstering , tot welke zich de Javaan gewoonlijk met 

 opzet en allengskens opwindt , en die daarmede eindigt , 

 dat hij alles, wat hem in den weg komt, tracht te vermoor- 

 den , noch vrienden noch zijne eigene familie sparende , ja 

 veelal met deze beginnende , tot dat hij eindelijk zelf ter 

 neder geveld wordt, indien het hem niet gelukt te ont- 



