( 27 ) 



individu's op ons maakt , dan ben ik het met deze de- 

 finitie niet eens. Mij dunkt, de bepaling van het begrip 

 moet naamver en de inhoud van dat begrip ruimer wor- 

 den. Ik houd de planten- phijsiognomiekunde voor de 

 leer van het gezamenlijk uiterlijk aanzien van een plan- 

 ten-individu of van een groep van planten-individu's. 



Ik geloof vooreerst niet, dat het de leer is van den 

 indruk':, welken eene groep van planten op ons 

 maakt. In dat geval kou het eene wetenschap zijn noch 

 worden, en er zou dan even zoo menige leer van planten- 

 physiognomie en zijn, als er menschelijke individu's gevonden 

 worden , omdat bij ieder de indruk verschilt , welken 

 de verschijnselen uit het plantenrijk bij hem opwekken. 



De jongeling , die in de bergen geboren en opgevoed 

 is , die in enge dalen leefde , spelende op zonnige rot- 

 sen klauterde of door donkere deunenwoudeu naar bloe- 

 menrijke weiden kwam; — een ander, die op de onafzien- 

 bare heide het wereldlicht aanschouwde , over moerassige 

 mosvelden rondtrok of door eenzame dorre streken doolde 

 en altijd niets als heidestruiken en den onbegrensden , een- 

 toonigen oceaan voor zich zag; — deze twee jongelingen zul- 

 len geheel andere indrukken ontvangen , wanneer zij op 

 hunne reizen in een lagenend heuvelland komen, waar de 

 wijnrank aan de helling der ronde bergen groent , welker 

 toppen een beukenbosch kroont , waar in het dal langs 

 den blaauwen klaren vloed gouden arenvelden golven. 

 Zendt een' bewoner van het noorden van Lapland of een' 

 wilde uit de oorspronkelijke bosschen van Borneo naar de 

 Duitsche eikenwouden , en «ij zullen van de hen omrin- 

 gende vegetatie zeer verschillende denkbeelden hebben. 

 De jongeling ziet in den eik een zinnebeeld der kracht , 

 de grijsaard een memento mori ! Want ook de ontzaggelijkste 

 reus der eikenbosseken, die duizenden jaren de stormen 

 trotseerde, verliest zijne heerlijkheid, wordt zwak en wordt 



