( 34) 



zich slechts hepaalde tot de kennis der gelaatsvormen al- 

 leen. Reeds Lavater handelt van de phijsiognomie van 

 den gang, van de hand, van het geheele ligchaain , van 

 het schrift, enz. Men geloove ook niet, dat er slechts eene 

 phijsiognomie van den mensch bestaat ; er bestaat ook 

 eene dieren - phijsiognomie. Lavater heeft even eens van 

 dezelve gesproken en men weet, dat eene rij van teekenin- 

 gen den overgang der gelaatsvormen van den kikvorsen 

 door die van den os en andere koppen van dieren tot dien 

 van den griekschen Zeiis aantoonde. 



Eene volledige verhandeling over dieren - phijsiognomien, 

 derzelver verwantschappen en overgangen tot de phijsio- 

 gnomie van den mensch, bestaat echter nog niet; hoewel 

 eene zielkunde der dieren, zoo als die reeds geschreven is, 

 ligt tot deze studie had kunnen leiden. In zooverre even- 

 wel zal steeds een groot onderscheid bestaan blijven tus- 

 schen de phijsiognomiekunde van het dieren-eu het plan- 

 teurijk, dat in gene bijna slechts van individuele phijsio- 

 gnomien kan gesproken worden en niet als in eenen zeer 

 beperkten zin van de physiognomie* van geheele groepen 

 b. v. der rassen en natiën. De beweegbaarheid der 

 dieren, bij welke tijd, niet ruimte, hetlieerschende element 

 is, laat niet toe ^ dat zich ooit een groep voriue , welke 

 op den duur dezelfde kenteekenen van gezamenlijk uiterlijk 

 voorkomen oplevert. De stabiliteit der planten, bij welke 

 de ontwikkeling in de ruimte meer in het oog valt dan 

 die in den tijd , biedt ons zoo zeer dezelfde blijvende 

 kenteekenen aan , dat men bij de beschouwing daarvan 

 lang en menigmaal verzuimd heeft de ontwikkeling der 

 planten in den tijd, dat is derzelver levensgeschiedenis 

 gade te slaan. Slechts die voorwerpen uit het dierenrijk , 

 welke door vorm en door derzelver vaste woonplaats 

 beide rijken aan elkander schijnen te verbinden, maken 

 het mogelijk van eene phijsiognomie van «roepen te 



