( 88) 



de toename der bevolking gedurende de laatste 10 jaren 

 niet aanmerkelijk geweest , ja , dat de inlandsche bevol- 

 king achteruit gegaan , die der vreemdelingen eenigzins 

 vermeerderd is ; hetgeen te meer verwondering baren 

 moet , wanneer men uit den staat (B.) de verhouding dei- 

 geborenen en overledenen tot de bevolking ontwaart , dat 

 alleen bij de Javaansche bevolking het getal der gebo- 

 renen dat der gestorvenen overtreft , bij alle vreemde 

 natiën het tegenovergestelde plaats vindt. Dit verschijnsel 

 verklaart zich alleen , wanneer men aanneemt , dat door 

 verhuizingen naar andere afdeelingen , die ook onder de 

 Javanen alle jaren plaats vinden , de meerdere geboorten 

 weder in evenredigheid gebragt worden ; de aanvoer van 

 vreeraden daarentegen zoo aanmerkelijk is , dat dezelve de 

 meerdere sterfte meer dan vergoedt. 



Hieruit volgt , dat de directe toe- of afname der bevol- 

 king te Samarang niet strekken kan, tot de beoordeeling 

 van de gezondheid der landstreek. 



De evenredige sterfte onder de Javanen en Chinezen 

 is , naar de statistische opgaven te oordeelen (staat B.) 

 inderdaad gunstig te noemen ; minder gunstig die der 

 vreemde Aziaten , te Samarang woonachtig ; zeer on- 

 gunstig die der Christenbevolking ; en toch is het deze 

 bevolking , die aan het algemeen oordeel over de gezond- 

 heid der plaats ten grondslag dient. 



Samarang gaat in de openbare meening voor de ge- 

 zondste der 3 hoofdplaatsen van Java door. In hoe ver 

 dit gunstige oordeel met de statistische opgaven van an- 

 dere plaatsen overeenstemt , zal welligt later blijken , 

 wanneer dergelijke opgaven bekend worden. 



Fn hoe ver plaatselijke omstandigheden , klimaat, kui- 

 tuur , de ligging en aanleg der stadsdeelen , de bouw der 

 huizen , de levenswijze enz. , op de gezondheid eenen in- 

 vloed uitoefenen , is reeds vroeger bij deze onderwerpen 



