(312 ) 



gevolg der eerste beschouwen moet. Beide slaan daarom 

 met elkander in betrekking als oorzaak en werking : beide 

 stellen slechts een geheel daar. 



Gelijk in alle abnormale processen , de wetten der phy- 

 siologische rigting volgende , kan de eindelijke uitgang 

 der acclimatisatie op gelijke wijze, of in gezondheid of in 

 eenen ondergang der individualiteit plaats vinden ; naar 

 dat het egoïstische principe volgens Schbnlein , het levens- 

 idee volgens Canstatt of de vis naturae medicatrix der 

 ouden overwint, of voor den aanval der schadelijke in- 

 vloeden , die hier van eene specifieke hoedanigheid zijn , 

 nederbuigt. De slender der oude school , welke de accli- 

 matisatie, alsof dit van zelf sprak , eene geheel gevaar- 

 looze werking zonder eenige inbreuk op de gezondheid 

 volgen liet, moet daarom, verre van de waarheid, tot 

 regtstreekscke d»vaalbegrippen leiden. Het is eindelijk tijd , 

 dat men deze verouderde meeningen varen laat en dat 

 men den artsen zoowel als het publiek klaren wijn in- 

 schenke , opdat men wete , waaraan zich te houden. Eene 

 in den nieuweren tijd zeer opmerkenswaardige monogra- 

 phie van Dr. Jf^. Bosch , Chef van de Geneeskundige 

 dienst in de Nederlaudsch-oostindische bezittingen , over 

 tropische dyssenteria , met voorafgaande toelichting der 

 vraag : » Of de mensch de physieke geschiktheid bezit , 

 zijn vaderland te verlaten en elk ander klimaat te bewo- 

 nen," welk geschrift bij P. H. Noordendorp te 's Gra- 

 venhage in 1844 verscheen, zoekt, zoowel op grond van 

 statistieke gegevens, als van chemisch-physiologische begin- 

 selen, de van ouds gehuldigde leer, namelijk het bepaal- 

 delijk aangenomen, steeds gevolgrijk doel der acclimatisa- 

 tie, beduidend in te korten. De heer Dr. Goóée , eerste 

 officier van gezondheid bij het Hollandscho leger , een teer 

 geleerd arts, die echter nimmer de Oost-Indische koloniën 

 heeft bezocht, — terwijl de heer Dr. Bosch aldaar bijna twin- 



