( 881 ) 



gen Guersent , die hetzelve menigmaal bij kinderen waar- 

 genomen heeft en Andral bij volwassenen, uitdrukkelijk, 

 dat er geene bijzondere sijmptoraen , eigen aan deze toe- 

 standen bestaan; maar dat men zich van deanamnesis (1), 



(1) Geen practicus is er , een weinig gewoon om zichzelven reken- 

 schap va» hetgeen hij waarneemt te geven, die niet in de gelegenheid 

 is geweest, gedurende de uitoefening zijner kunst, zich dagelijks 

 meer en meer te overtuigen van het gewigt , der door de anamnese ge- 

 leverde gegevens , tot opheldering van vele moeijelijke en dikwijls 

 elkander tegensprekende vraagstukken in de diagnostiek der inwendige 

 ziekten. Het zou eene beleediging zijn voor het juiste oordeel van het 

 wetenschappelijk publiek, indien wij er hier de nuttigheid en de hooge 

 waarde van wilden aantoonen. Maar ik grijp deze gelegenheid aan tot 

 het uitdrukken van mijn innig leedwezen , dat wij in de uitoefening 

 onzer kunst op Java , zoo dikwijls van dit vermogend hulpmiddel ver- 

 stoken zijn. Door den aard van de dienst in dat land , zijn wij meer 

 dan ergens anders blootgesteld on telkens van betrekkingen te verande- 

 ren. Het is zelden of liever nimmer aan den officier van gezondheid 

 mogelijk om gedurende een lang tijdsverloop de voorwerpen , die hem 

 uit een wetenschappelijk oogpunt belangstelling inboezemen , waartene- 

 men. Telkens is hij genoodzaakt hulp te geven aan voorwerpen , die 

 aan menigvuldige ziekten leden en velerlei verschillende behandelin- 

 gen ondergingen , en tot gids in dezen doolhof heeft hij slechts het 

 flaauwe licht, hetgeen het verhaal van den persoon , die zijne hulp in- 

 roept, hem aanbiedt. De bekrompen geestvermogens, het gebrek aan 

 geheugen , verborgen redenen van eigenbelang , en duizend andere be- 

 zwaren beletten hem de waarheid te kennen. Hoe zou hij zich een 

 juist denkbeeld van den staat der ziekte kunnen vormen; welke naauw- 

 keurigheid kunnen de aanwijzingen, die hij ontwerpt, hebben, wanneer 

 derzelver basis niet deugdelijk is ? Een middel , waarover wij lang 

 hebben nagedacht, komt ons voor geschikt te zijn, om dit groote be- 

 zwaar gemakkelijk en grondig uit den weg te ruimen. Het is de in- 

 voering des gebruiks bij de militaire administratie van kleine registers 

 die men gezondheidsboekjes of livretten zou kunnen noemen , persoon- 

 lijk aan eiken militair benoorende en steeds evenzeer in hun bezit als 

 hunne staat van dienst, gedurende den ganschcn tijd van hun engage- 



