<a jk. 
IV. PIASKOWIEC FUKOIDOWY JURASSOWY składa się z piaskowca, konglomera- 
tu, margli, iłu łupkowego, marglu wapiennego i wapieni zawićrających nadzwyczajnie liczne skamienia- 
łości. Piaskowce te odróżniają się od wszystkich znajomych swemi zewnętrznemi i chemicznemi ce- 
chami; kolor ich jest szary, czasem niebieskawo szary, rzadzićj czarniawy; zwyczajnie wydaje się 
być massą jednorodną, wydatnie łapkowatą; bliźćj rozpoznając go spostrzegamy jak drobne ziarna 
kwarcu zlepia przeważające lepiszcze , składające się z potrójnego węglanu wapna, magnezyi i nie- 
dokwasu 1 żelaza z iłem. Łupkowe odmiany tego piaskowca przeważają, grubsze warstwy wśród 
nich wydzielone, mają statecznie ukrytą łupkowatość, będąc nieco dłużćj na działanie powietrza 
wystawione rozpadają się w łupki. Margle i iły łupkowe szare układające się z piaskowcem na prze- 
mian, są właściwie wydzielonym lepiszczem ; nieskończone są przejścia pomiędzy piaskowcem a łup- 
kami i granice prowadzić, gdzie się pićrwsze kończą a drugie poczynają niepodobna; jestto bo- 
wiem najściślejsza całość, niedająca się niczóm rozerwać. Za zwiększeniem się ziarn kwarcu powsta- 
je konglomerat, niekiedy dołączają się do niego ułamki wapienia i łupka talkowego. W ogólności 
konglomeraty tworzą cienkie pokłady w pośrodku piaskowca, w jednćm tylko miejscu osadziły się 
znakomicićj, tojest: przy wiosce Puców niedaleko Zamku Orawskiego, gdzie jako potężne skały zło- 
zone z większych brył wapienia i piaskowca, czasem granitu i trachitu, mających od 1 do dch stóp 
w średnicy, sterczą wysoko. 
Wapienie połączone z piaskowcem jurassowym dwa pasy tworzą w łańcuchu karpackim , odró- 
żniające się znakami zewnętrznemi i położeniem ; pićrwsze znajdują się w środku piaskowców, two- 
rzą potężne pokłady naprzemian z innemi warstwujące, drugie zaś występują na północnćm podgórzu 
Bieskidów. Pićrwsze zupełnie odpowiadają co do zewnętrznych charakterów, i co do skamieniałości 
wapieniowi znajdującemu w Alpach wenecyańskich, przez włoskich geologów nazywanemu wapie- 
niem ammonitowym; nazwę tę jako mającą za sobą jpierwszeństwo używać będę; jestto Pu- 
scha wapień skalisty (Klippenkalk). Drugie wapienie na podgórzu Bieskidów rozciągające się nazy- 
wać będziemy białym wapieniem, albowiem jasny kolor w nich przeważa; a chociaż nazwa ta mało 
co oznacza, wyraża dosyć pospolity charakter skały, może być że czasem przez stosowniejszą zastą- 
pioną zostanie: Pusch nazywa go wapieniem cieszyńskim, Teschner Kalkstein. Wapienie am- 
monitowe podobnie jak piaskowce fukoidowe i ich margle wapienne, odróżniają się właści- 
wemi zewnętrznemi cechami od wapieni formacyi północno - europejskich; składają się z kilku 
pokładów od siebie różnych, ułożonych w pewnćm niezmiennćm następstwie, według którego wy- 
liczymy one. 
1. Wapień ziarnisty, pospolicie grubo ziarnisty, ma białe, czasem czerwonawe kolory, bu- 
dowa jego nie jest skutkiem działań ognia na wapień jednostajny, ale ciał organicznych ; jest to bo- 
wiem zsypowisko kolanek Enkrynitów, często na pojedynczych ziarnach dostrzedz można rysu- 
nek gwiazdki, tak dokładnie zachowany, że z nich gatunek można oznaczyć ; najpospolitszy pomię- 
dzy niemi jest Pentacrinites subteres. Jaka niezmierna ilość tych pięknie zbudowanych zwićrząt, ma- 
jących koronę na wysokim pniu łodygowatym, grób swój znalazła, prawie trudno sobie wystawić; 
