56 
snavel zeer langzaam en geleidelijk in het binnenvlak over- 
gaat. (Fig. 48). 
Wat het bestaan van lijsten, papillen, enz. in de epidermis 
van den ondersnavel aangaat, wij wezen er reeds op, dat de 
stand van zaken hier veel eenvoudiger is dan in den boven- 
snavel. Middenlijsten vindt men er niet; wel blijft het epitheel, 
dat in de doorsneden tusschen de mesodermstukken gelegen 
is (bij Gallinula, fig. 14, 15 en 21; Numenius, fig. 47 en 48, 
en bij Limosa fig. 50) als eene lijst voortloopen, doch deze 
verdwijnt zeer spoedig en wordt niet door papillen in tweeën 
verdeeld. Bij Sterna, Haematopus en Oedienemus ontbreekt 
zelfs dit restant van eene lijst, daar in de doorsneden van den 
ondersnavel slechts een enkel mesodermstuk te vinden is. 
Bij Gallinula en Oedienemus zijn in den ondersnavel geene 
lijsten te bespeuren, die met de zijlijsten van den bovensnavel 
overeenkomen. Dit was wel het geval bij Haematopus: na 
het eindigen der tandlijsten, treft men daar in den onder- 
snavel nog een paar lijsten aan, die homoloog zijn met de 
zijlijsten van den bovensnavel, doch eerst verder achterwaarts 
een aanvang nemen. Zij staan dan ook in verband met de 
vorming der sterk uitgegroeide ronde snavelranden. (Fig. 83). 
Ook Sterna heeft zijlijsten in den ondersnavel, doch deze 
vertoonen zich eerst na het verdwijnen der tandlijsten. (Fig. 
28 en 51). Bij Numenius en Limosa vindt men in den onder- 
snavel zijlijsten, welke geheel overeenkomen met die van den 
bovensnavel en dus eveneens bijdragen tot het doen ontstaan 
van de weinig uitstekende, rond omgebogen snavelranden. 
(Fig. 46 en 48). 
Overigens is het epitheel in de mondholte alleen op de 
plaats, waar de klierstrengen zich afsnoeren, eenigszins ver- 
anderd, doch verder is de epidermis bij alle behandelde 
embryonen gelijkmatig sterk verdikt, zonder papillen of lijsten. 
De uitkomst onzer onderzoekingen is dus ongeveer als volgt: 
De epidermis van de mondholte vertoont in den ondersnavel 
een veel eenvoudiger karakter dan in den bovensnavel. In het 
midden van de mondholte liggen in den bovensnavel een tweetal 
