â Wissenschaftl. Abhandlungen Joh. Gadolins. 



Idem evenit, si, loco aquae, experimento inservierit alia quaecunque materia liquida; 

 ex. gr. si duae portiones homogeneae olei vel spiritus vini vel hydrargyri etc. commixtae 

 fuerint. Quin etiam idem est eventus experimenti, si solida ejusdem indolis sibi invicem mi- 

 sceantur, modo in pulverem satis subtilem divisa sint, ut repentina fieri queat commixtio at- 

 que caloris communicatio. 



Si vero inter corpora diversae indolis communicetur calor, gradus communis calcule 

 memorato non detegitur. Quantitas enim caloris, quae in ejusdem generis corporibus rationem 

 sequitur ex quantitate materiae et gradu thermometri compositam, in corporibus diversis 

 ad aliam simul alligatur legem, quae a peculiari singulorum indole dependet. Sic differunt 



Primus quidem, ita referente Cel. Krappt, (comment. Petrop. T. XIV) J. B. Morinus, in Ästi'o- 

 logia Gallîca, determinaturus temperiem duorum mixtorum, liuic innititur fundamento, quod communis sit 

 Philosophorum sententia, mixtum admittere duntaxat octo gradus contrariarum facuUatum (videtur cogitasse di- 

 visionem graduum thermometri. Prima enim thermometra aërea scalas continebant in octo partes divisas). 

 Obscuris Astrologi verbis insistens, talem, ex ejusdem placitis, calculum deduxit Keafftius: Sint duo 

 liquida a, h, eorum caloris gradus m, n; erunt, ex sententia Moeini, frigoris gradus 8 — m, 8 — n. Sit x 

 quantitas frigoris, quod in calidiore corpore b producitur; et y quantitas caloris in frigidiore a producti. 



Tum sequentes agsumuntur propositiones x:y = 8 — m-a:nb; etx + y = 8 — m — 8 — n = n — m: ex quibus 



, , , 8 — m ■ an — am , , . . ^ , ^ n' b + 8 — m- ma „ 



habetur x= — z — =; , adeoque calor m mixto productus m + v = n — x= — ; — = . Hoc m 



nb + oa — am ^ '^ ^ nb + 8 — m • a 



exemplis a M o ri no allatis proxime cum experientia quadrat; in aliis vero interdum longissime a veritate 



aberrat. 



Rationi magis convenienter suspicatus est Carol. Eenaldini (Natural. Philos. Tom. 3. P. post. 

 Diss. 16. Sect. 12) calorem aequaliter per omnem massam duarum aquarum commixtarum diffundi, indeque 

 proposuit constructionem scalae thermometricae talem, ut unitate notetur punctum, ad quod adscendit 

 liquor thermometri in mixtura unius partis aquae fervidae atque undecim partium frigidae; binario ad quod 

 adscendit in mixtura duarum fervidae partium et decem frigidae, et sic porro ad duodecimum usque gradum, 

 quem ostendat thermometrum in aqua fervida sola. Dtcunque vero plana atque rationi consonä haec jam 

 habeantur, non tamen veritus fuit Cl. Wolfius (Elem. aërom. §. 213) istam constructionem manifesto 

 falsam judicare; quasi seil, scala. Eenaldini non ostendat gradus caloris simplum, duplum, triplum etc. 

 sed quales sunt numerorum J,» i%> '/» ©te. Hac vero in censura agenda Homerum nostrum dormitasse patet. 



III. BoERHAAVE, ex experimentis Fahrenhbitii, singulare quid imaginatus est; videl. caloris 

 gradum duarum mixtarum aquarum communem perire, et differentiam solam par massam mixtam diffundi, 

 ut mirum omnino sit, tantum Virum adeo a veritate aberrasse, dum in ea detegenda haud leviter oc- 

 cuparetur. 



Haec vero cum alii atque alii molirentur, eo sensim perducta est res, ut plerique omnes animad- 

 verterent, dilatationem liquidi in thermometro regulärem et caloris augmentis proportionalem esse. Gel. 

 Faheenheitius de hydrargyri expansions regulari non dubitasse videtur et Cel. Taylor, cum thermo- 

 metro olei lini, cujus scala aequales magnitudiae gradus ostendebat, expérimenta instituens ils haud dissi- 

 milia, quae proposuerat Kbnaldiniu.s, observavit ascensus olei exacte proportionales aquae fervidae in 

 data quantitate mixtarum; quae eadem fervidae quantitas ad augmentum caloris dimetiendum apta ipsi 

 videbatur. 



Etiamsi haec ita esse communiter jam crederentur, omnibus tamen quasi diffidens, rem de novo 

 examinandam suscepit Cel. Krapptiu.s (Comm. Petr. T. XIV). Positis itaque massis duorum liquidorum 

 homogeneorum a, b, eorumque gradibus caloris m, n, et gradu caloris mixtorum communi x; adsumit 



aequationem x = ^ , in qua ignotae a, ß, y, & sint determinandae. Duae vero, puta a, ß, in casibus 



Tom. XXXIX. 



