De theoria caloris corporum specifici. 3 



inter se caloris quantitates, quas continent corpora heterogenea ejusdera ponderis ejusdemque 

 temperaturae caloris. Harum qnantitatum rationem Caloris Specifici nomine designaverunt. b) 

 Prono hinc fluit alveo, calorem specificum quorumcunque corporum, in diversis qui- 

 buscunque datis temperaturis, esse constantem. Sit namqiie duorum corporum pondère aequa- 

 lium A et B communis teraperatura x, eorundemque simul quantitates caloris P et Q: sit 

 iterum, in alia eorundem teraperatura communi i/, quantitates caloris p et q; patet in corpore 

 A, sub duabus istis temperaturis, valere proportionera P:p = x:y. Similiter in corpore B, 

 obtinet proportio Q:q=--x:ij. Adeoque in quibuscunque datis temperaturis habetur P: Q =p : q. 

 Igitur constans est calor specificus in temperaturis diversis. 



siDgularibus, seil, posito ni = n, atque iterum a = co, exterminantur; quo facto, aequatio ad hanc formam 



reducitur : a: = '^-^^^^^^-^^ — r^ . Optime quidem haec omnia cogitata erant; restabat vero relatio y : ô experimentis 

 ya = ôb 



lis 

 investiganda. Bina instituta commémorât Krafftius, quibus ad formulam applicatis obtinuit y = -g- , 



undea; = — "'» + '\ Hanc formulam cum ad seriem experimentorum, cum mixtura calidae et frigidae aquae 

 11 a + ob 



factorum, applicavisset; invenit gradus calculo computatos ab observatis non multum abludere. Différant 

 tamen a veris, quos accuratissima expérimenta sistunt. Sive enim omissa computatio effectus ipsius vasis, 

 in quo miscebantur aquae, sive neglecta mora temporis, sive alia quaecunque admissa fuerit incuria, erronea 

 certe est ratio 11:8, quam experimentis invenisse sibi visus est Kraffthts. 



Taudem Cel. Eichman (Nov. Comm. Petr. T. I.), colopbonem rei addidit. Is nihil dubitans de 

 aequabili dispersione caloris per massam mixtorum homogeneorum, asseruit datos caloris gradus, par quan- 

 titates aquae diversas divisos, gradum producere in ratione massarum aquae inversa. Si itaque in massa 



liquidi a caloris gradus m contineantur, exhibebit idem calor, per massam a + b distributus, gradus -~—t, 



bn 

 et cum similiter in massa b contentus calor n, per eandem a + h distributus, sit = , ; patet, commixtis 



inter se massis a et 6, caloris gradum in massa mixta esse °™ + _J}: . Siraplicem hanc formulam, ad experi- 



a + b 



menta exquisite instituta applicatam, prae omnibus aliis formulis rei veritatem attingere observavit. 



Idem hoc abunde comprobavit Clariss. De Luc, adeo ut ultra experimentorum fidem in re Physica 

 ad evidentiam geometricam heic contendere temerarium foret. 



b) Occasionem cogitandi de calore corporum specifico suppeditarunt perplexa phaenomena, quibus 

 torquebantur, qui calorem in incudem revocare atque secretos ejus agendi modos examinare ausi sunt. Ar- 

 risit BoBRHAAVlo sententia, calorem per omnia, cujuscunque generis corpora, sub eadem temperie distribui 

 ut per spatia, non j'uxta chnsitates, neque in corporibiis quidquam observari, qiiod, alio quocunque speciali 

 respectu, ignem traheret. Idem simul experimento detexit, tres partes hydrargyri commixtas duabus partibus 

 aquae, divers! caloris, aeque calidam reddere massam compositam, ac si duae portiones aquae, ejusdem cum 

 hydrargyro caloris, loco hydrargyri adhibitae fuissent. Cnmque occuparetur Boerhaavius in i-efutanda 

 opinione illorum, qui putarunt quantitatem caloris in corporibus sequi rationem densitatis; veritus haud est 

 ad hoc de hydrargyro experimentum in subsidium suae sententiae provocare; siquidem ratio 3:2 propius ad 

 aequahtatem accédât quam 20:1, in qua fere erant quantitates materiae hydrargyri et aquae. Taies in nu- 

 meris lusus non placuere illis, qui vires Naturae accuratius rimari atque mathematicis computationibus me- 

 tiri didicerunt; atque sic factum est, ut desertis po-sitionibus universalibus, quae ex praejudicatis opinionibus 

 saepissime suboriuntur, neque pro defendenda ratione extensionum neque quantitatum materiae sudarint, 

 qui haec naturae mysteria indagarunt; verum potius quanti in singulis corporum generibus deprehenderentur 

 calorum effectus, ex sedulis experimentis colligere coeperint. 



Tom. XXXIX. 



