4 Wissenschaftl. Abhandlungen Jon. Gadolins. 



Hinc aestimari potest quantitas caloris cujuslibet corporis ex quantitate materiae, 

 calore specifico et temperatura s. gradu thermometri conjunctim. Si itaque sibi mutuo app- 

 licentur vel immisceantur duo corpora Ä, B, quorum calores specifici sint a, i, et tetnpera- 

 turae ante mixtionem «, ß, erit summa quantitatum calorum communicandorum Aa « + 5& /i. 

 Si post factam mixtionem sit eorundem temperatura communis y, prodibit summa quanti- 

 tatum caloris Aa-\- Bb -y. Hae proinde summae cum sint aequales, resultat inde analogia 

 a:h=B-Y — ß:Äa — y. 



Similiter si conjungenda sint plura corpora A, B, D, E etc.; quorum calores specifici 

 a, &, d^ e, etc. et gradus thermometri «, ß, d, e, etc.; atque ponatiir, facta mixtura, gradus 

 caloris communis = ;'; habebitur, propter aequalitatem calorum ante et post mixtionem 

 Aaa-\-B'h ß ^ Ddô -\- Ees + etc. = Aa -\- Bh -\- Dd + Ee etc • y. Quare, datis caloribus spe- 

 cificis corporum reliquorum, invenire licet calorem specificum corporis unius. Ita ex. gr. habetur 



^ _ Aa ■ y — a -^r Dd • r — Ô -{- Ee • y — s -\- etc. 

 B.ß~i 



Circa hanc rem notandum est, nihil omnino referre, quaenam sit constructio thermo- 

 metri, modo aequales inter se exhibeat gradus. Non enim gradus ipsi, sed sola ratio differen- 

 tiarum graduum in computum veniunt. 



§ II. 



Priusquam, quales calculo atque experimentis detecti sunt, calores specifici in tabula 

 repraesententur, Lectoribus, qui hoc studiorum génère delectantur, haud ingratum erit 

 cognitu, quas in experimentis faciendis intricatissima natura postulat cautelas. ' 



Olariss Lambert, de doctrina caloris praeclare meritus, primus, quantum novi, rem accuratiori 

 subjecit examini. Is non solum expérimenta Boerhaavii cum aqua et hydrargyro facta, quae veritati 

 proxime congru ere inveniebat, repetiit; sed aliorum quoque corporum diversorum vires calorem retinendi 

 et communicandi examinavit. Comparavit inter se effectus caloris in aqua et spiritu vini, itemque in spi- 

 ritu vini ac hydrargyro; reperiebatque relationem caloris, cuilibet corpori proprii, constantem esse. Cum 

 autem pauca admodum essent, quae examini subjecit corpora, ut nil fers generaliter exinde concludi pos- 

 set; recentissime rem de novo adgressi sunt alü, qui campum hucusque parum cognitum futurorum quoque 

 industriae aperuerunt. 



Et quidem Illustris nostras Naturae Scrutator Wilckb eximium se hoc in negotio praebuit. Post- 

 quam, ex numerosis experimentis, intellexerat inaequalem admodum copiam calorum contineri in aqua et 

 nive ad datam congelationis puncti temperaturam (observavit nam.que 72 circiter gradus absorberi, et quasi 

 evanescere, dum in liquidam aquam transmigret nix) pro ea qua pollet sagacitate, suspicatus est similem 

 quoque caloris, sub datis quibuslibet gradibus, differentiam inter alia quaecunque corpora obvenire. Latius 

 proinde operam extendit, atque specificas calorum rationes plurimorum metallorum aliorumque corporum 

 detexit. 



Ex novellis literariis constat, circa idem hoc tempus Olariss. D. Orawford Anglum egregium 

 edidisse opus, sub titulo: Experiments and observations on animal heat, and the Inflammation of Combustible 

 bodies; in quo Acutissimus Vir calores speoificos indagavit; neque solida tantum et liquida corpora, verum 

 tenues quoque aëris species periculis subjecit; atque inexpectatis plane gradibus theoriam novam adauxit. 

 Dolendum est, tantam esse operis raritatem, ut ne unum quidem ejus exemplum, quod in Sveciam transfer- 

 retur, hactenus obtineri potuerit. 



Tom. XXXIX. 



